Đơn khởi kiện vụ án hành chính, cách nộp và xử lý khi bị trả đơn
Tháng trước, một anh khách hàng đặt lên bàn tôi tờ thông báo trả lại đơn khởi kiện. Lý do ghi ngắn gọn: đơn không có cam đoan về việc không đồng thời khiếu nại, và anh đã không sửa trong 10 ngày theo yêu cầu. Nội dung tranh chấp của anh khá rõ ràng, chứng cứ đầy đủ, nhưng hồ sơ dừng lại trước cửa Tòa án chỉ vì một dòng chữ. Đơn khởi kiện vụ án hành chính không phức tạp, nhưng nó có những thành phần bắt buộc mà Tòa án kiểm tra theo kiểu “có hoặc không”.
Tóm tắt
- Đơn dùng Mẫu số 01-HC ban hành kèm Nghị quyết 02/2017/NQ-HĐTP, phải có đủ bảy nội dung tại khoản 1 Điều 118 Luật TTHC, trong đó có lời cam đoan không đồng thời khiếu nại.
- Ô “Kính gửi” phải ghi tên Tòa án nhân dân khu vực theo tên gọi mới, không dùng tên Tòa án cấp huyện như hướng dẫn cũ của mẫu.
- Có ba cách nộp: trực tiếp, bưu chính, hoặc trực tuyến qua Hệ thống dịch vụ công Tòa án; đã chọn nộp trực tuyến thì không được tự ý đổi phương thức trong suốt vụ án.
- Tạm ứng án phí hành chính sơ thẩm là 300.000 đồng, nộp trong 10 ngày kể từ ngày nhận thông báo; quá hạn không nộp biên lai thì đơn bị trả lại.
- Đơn bị trả lại thì có 07 ngày để khiếu nại với chính Tòa án đã trả đơn, và tiếp tục 07 ngày để khiếu nại lên Chánh án Tòa án cấp trên trực tiếp.
Ai được làm và ký đơn
Điều 117 Luật Tố tụng hành chính 2015 (Luật TTHC, Văn bản hợp nhất số 13/VBHN-VPQH ngày 06/02/2026) quy định ai đứng tên, ai ký:
| Người khởi kiện | Ai ký đơn | Lưu ý |
| Cá nhân có năng lực hành vi tố tụng đầy đủ | Chính người đó ký hoặc điểm chỉ; có thể nhờ người khác viết hộ | khoản 2 Điều 117 |
| Người chưa thành niên, mất hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự | Người đại diện hợp pháp ký, mục người khởi kiện ghi tên người đại diện | khoản 3 Điều 117 |
| Người không biết chữ, không nhìn được, không tự ký được | Nhờ người viết hộ, phải có người làm chứng có năng lực hành vi tố tụng đầy đủ ký xác nhận | khoản 4 Điều 117 |
| Cơ quan, tổ chức | Người đại diện hợp pháp ký, đóng dấu; doanh nghiệp dùng dấu theo Luật Doanh nghiệp | khoản 5 Điều 117 |
Người được ủy quyền tham gia tố tụng có thể làm thay nhiều việc, nhưng tôi vẫn khuyên khách hàng tự ký đơn khởi kiện và đính kèm văn bản ủy quyền, để tránh tranh cãi về phạm vi ủy quyền ngay ở cửa thụ lý.
07 nội dung bắt buộc của đơn, đọc theo mẫu 01-HC
Khoản 1 Điều 118 Luật TTHC yêu cầu đơn có đủ bảy nội dung. Mẫu số 01-HC (Nghị quyết 02/2017/NQ-HĐTP) sắp xếp các nội dung đó theo thứ tự dưới đây. Cột bên phải là những điểm tôi thường phải sửa trong đơn khách hàng tự soạn.
| Mục trên mẫu 01-HC | Nội dung bắt buộc (khoản 1 Điều 118) | Lỗi thường gặp và cách ghi đúng |
| Địa danh, ngày tháng năm | điểm a | Ghi ngày ký đơn thật, không để trống |
| Kính gửi | điểm b: Tòa án được yêu cầu | Ghi đúng tên, ví dụ “Tòa án nhân dân khu vực 6 – Hà Nội”. Khoản 8 Điều 7 Nghị quyết 01/2025/NQ-HĐTP yêu cầu thay tên gọi mới khi dùng biểu mẫu cũ |
| Người khởi kiện, người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan | điểm c: tên, địa chỉ, điện thoại, thư điện tử | Người bị kiện là người có thẩm quyền thì ghi chức danh, ví dụ “Chủ tịch UBND phường X”, không ghi họ tên cá nhân. Địa chỉ ghi theo tên đơn vị hành chính mới |
| Quyết định bị kiện, hành vi bị kiện; tóm tắt nội dung | điểm d | Ghi số, ngày, người ký, trích yêu. Với hành vi, kể ngắn diễn biến có mốc ngày: nộp hồ sơ ngày nào, hẹn trả ngày nào, chưa nhận kết quả |
| Nội dung quyết định giải quyết khiếu nại (nếu có) | điểm đ | Nếu đã khiếu nại, ghi cả quyết định giải quyết khiếu nại và yêu cầu hủy luôn quyết định này |
| Yêu cầu đề nghị Tòa án giải quyết | điểm e | Viết từng yêu cầu riêng, có thể thi hành được: hủy quyết định nào, buộc ai làm việc gì, bồi thường khoản nào |
| Cam đoan không đồng thời khiếu nại | điểm g | Không được bỏ. Đây là lỗi khiến đơn bị trả nhiều nhất |
| Danh mục tài liệu kèm theo; chữ ký | Đánh số thứ tự tài liệu, khớp với số trang thực tế |
Một ví dụ về cách viết mục yêu cầu đủ cụ thể:
- Hủy Quyết định số 125/QĐ-UBND ngày 05/8/2026 của Chủ tịch UBND phường X về việc không cấp Giấy phép xây dựng cho bà Nguyễn Thị H.
- Buộc Chủ tịch UBND phường X xem xét, giải quyết hồ sơ đề nghị cấp giấy phép xây dựng của bà Nguyễn Thị H theo đúng quy định của pháp luật.
- Buộc UBND phường X bồi thường thiệt hại 85.000.000 đồng, gồm chi phí thuê nhà tạm và tiền phạt hợp đồng với nhà thầu do chậm khởi công.
Yêu cầu thứ ba chỉ nên đưa vào khi có chứng cứ thiệt hại. Bồi thường có điều kiện và thời điểm riêng, xem bài bồi thường trong vụ án hành chính.
Tài liệu, chứng cứ nộp kèm đơn
Khoản 2 Điều 118 và khoản 1 Điều 78 Luật TTHC yêu cầu nộp kèm tài liệu chứng minh quyền, lợi ích bị xâm phạm, tối thiểu gồm:
- Bản sao quyết định hành chính bị kiện, hoặc tài liệu thể hiện hành vi hành chính (giấy biên nhận hồ sơ có ngày hẹn, văn bản đôn đốc, biên bản làm việc).
- Bản sao quyết định giải quyết khiếu nại, nếu có.
- Giấy tờ về quyền của người khởi kiện liên quan đến quyết định: giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy đăng ký doanh nghiệp, hợp đồng lao động, quyết định tuyển dụng…
- Giấy tờ tùy thân, giấy tờ về tư cách pháp lý của tổ chức, văn bản ủy quyền.
Không có đủ tài liệu không phải là lý do để không nộp đơn. Nếu vì lý do khách quan chưa có, người khởi kiện nộp tài liệu hiện có và nêu rõ lý do; phần còn lại bổ sung trong quá trình giải quyết (khoản 2 Điều 118). Đặc biệt với hành vi hành chính, bản gốc hồ sơ thường đang nằm ở cơ quan bị kiện. Người khởi kiện có quyền yêu cầu Tòa án buộc cơ quan cung cấp, và khoản 2 Điều 78 cũng đặt nghĩa vụ cung cấp hồ sơ lên người bị kiện.
Nộp đơn ở đâu và bằng cách nào
Đơn gửi đến Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền theo Điều 31 Luật TTHC; cách xác định Tòa nằm ở bài thẩm quyền giải quyết vụ án hành chính. Điều 119 Luật TTHC cho phép ba phương thức:
| Phương thức | Ngày khởi kiện | Lưu ý thực tế |
| Nộp trực tiếp tại bộ phận nhận đơn | Ngày nộp | Nhận ngay giấy xác nhận đã nhận đơn (Mẫu số 02-HC) |
| Gửi qua bưu chính | Ngày có dấu bưu chính nơi gửi | Tòa án phải gửi thông báo nhận đơn trong 02 ngày làm việc; giữ biên lai gửi bảo đảm |
| Gửi trực tuyến qua Hệ thống dịch vụ công Tòa án | Ngày hệ thống xác nhận gửi thành công | Phải có tài khoản định danh điện tử, chữ ký điện tử hoặc hình thức xác thực phù hợp |
Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP (hiệu lực từ 01/3/2026, thay thế phần tương ứng của Nghị quyết 04/2016/NQ-HĐTP) là văn bản hướng dẫn nộp đơn trực tuyến. Một số điểm cần biết trước khi chọn cách này:
- Đăng ký, đăng nhập tài khoản trên Hệ thống dịch vụ công Tòa án hoặc Cổng Dịch vụ công quốc gia (Điều 8).
- Đã chọn giao dịch điện tử thì không được thay đổi phương thức trong quá trình giải quyết, trừ khi có lý do chính đáng và được Tòa án chấp nhận (khoản 5 Điều 4). Từ đó, mọi thông báo của Tòa án gửi vào tài khoản; người dân tự chịu hậu quả nếu không đăng nhập kiểm tra (khoản 3 Điều 26).
- Vật chứng, tài liệu nghe được, nhìn được không thể chuyển thành dữ liệu điện tử thì phải giao nộp trực tiếp (khoản 4 Điều 24).
- Tạm ứng án phí có thể thanh toán trực tuyến; ngày nộp biên lai là ngày hệ thống xác nhận thanh toán thành công (Điều 27, khoản 2 Điều 28).
Nộp trực tuyến rất có lợi khi thời hiệu sắp hết hoặc khi Tòa án ở xa. Nhưng với người không quen kiểm tra tài khoản điện tử thường xuyên, nguy cơ bỏ lỡ thông báo sửa đơn hay thông báo nộp tạm ứng là có thật.
Tòa án xử lý đơn qua những bước nào
| Bước | Thời hạn | Căn cứ |
| Tòa án thông báo quyền lựa chọn hòa giải, đối thoại trước thụ lý (nếu không thuộc trường hợp loại trừ) | 02 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơn; người khởi kiện trả lời trong 03 ngày làm việc | khoản 3, khoản 4 Điều 16 Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án 2020 |
| Chánh án phân công Thẩm phán xem xét đơn | 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơn | khoản 2 Điều 121 Luật TTHC |
| Thẩm phán ra một trong bốn quyết định: yêu cầu sửa đơn, thụ lý (thông thường hoặc rút gọn), chuyển đơn, trả lại đơn | 03 ngày làm việc kể từ ngày được phân công | khoản 3 Điều 121 |
| Người khởi kiện sửa đổi, bổ sung đơn | 10 ngày kể từ ngày nhận thông báo | khoản 1 Điều 122 |
| Người khởi kiện nộp tạm ứng án phí và biên lai | 10 ngày kể từ ngày nhận thông báo | khoản 1 Điều 125 |
| Thông báo thụ lý cho người bị kiện, người liên quan, Viện kiểm sát | 03 ngày làm việc kể từ ngày thụ lý | khoản 1 Điều 126 |
Nếu đồng ý hòa giải, đối thoại trước thụ lý, đơn được chuyển cho Hòa giải viên và thời gian này không tính vào thời hiệu (khoản 9 Điều 16 Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án). Lựa chọn này không bắt buộc. Nếu cần áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời ngay khi nộp đơn, vụ việc không đi qua hòa giải, đối thoại trước thụ lý (khoản 6 Điều 19 Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án); xem bài biện pháp khẩn cấp tạm thời.
Tạm ứng án phí, miễn và giảm
Mức tạm ứng án phí hành chính sơ thẩm bằng mức án phí, hiện là 300.000 đồng; vụ án theo thủ tục rút gọn bằng 50% (Điều 7 và Danh mục án phí kèm Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14). Người khởi kiện nộp tiền theo chỉ dẫn trong thông báo của Tòa án (trên thực tế thường tại cơ quan thi hành án dân sự) hoặc thanh toán trực tuyến, rồi nộp biên lai cho Tòa án trong 10 ngày.
Ngày thụ lý là ngày nộp biên lai (khoản 2 Điều 125 Luật TTHC), nên thời hạn chuẩn bị xét xử cũng bắt đầu từ ngày đó.
Một số đối tượng được miễn nộp tạm ứng án phí và án phí theo khoản 1 Điều 12 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14, trong đó có: người khiếu kiện quyết định, hành vi trong việc áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường; trẻ em; cá nhân thuộc hộ nghèo, cận nghèo; người cao tuổi; người khuyết tật; người có công với cách mạng; đồng bào dân tộc thiểu số ở xã có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn; thân nhân liệt sĩ. Người gặp sự kiện bất khả kháng dẫn đến không đủ tài sản, có xác nhận của UBND cấp xã, được giảm 50% (khoản 1 Điều 13). Muốn được miễn, giảm phải làm đơn và nộp giấy tờ chứng minh cùng đơn khởi kiện.
Riêng phần yêu cầu bồi thường thiệt hại trong vụ án hành chính, người yêu cầu không phải nộp tạm ứng án phí dân sự sơ thẩm (khoản 2 Điều 31 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14).
Chậm nộp biên lai có hậu quả nặng hơn nhiều người nghĩ. Quá 10 ngày mà Tòa án đã trả đơn, thì khi nộp lại, ngày khởi kiện là ngày nộp lại đơn, trừ khi chứng minh được đã nộp tiền đúng hạn nhưng vì bất khả kháng mà nộp biên lai trễ (khoản 3 Điều 125 Luật TTHC). Với hồ sơ sát thời hiệu, đây là cách mất quyền khởi kiện rất đáng tiếc; xem thêm bài thời hiệu khởi kiện vụ án hành chính.
Khi Tòa án trả lại đơn khởi kiện
Tám lý do trả đơn và cách khắc phục
Khoản 1 Điều 123 Luật TTHC liệt kê tám trường hợp Thẩm phán trả lại đơn. Mỗi trường hợp có cách phản ứng khác nhau:
| Lý do trả đơn (khoản 1 Điều 123) | Có khắc phục được không | Hướng xử lý |
| a) Không có quyền khởi kiện | Tùy trường hợp | Nếu Tòa án đánh giá sai mối quan hệ giữa quyết định và quyền lợi của mình, khiếu nại theo Điều 124 |
| b) Không có năng lực hành vi tố tụng đầy đủ | Có | Nộp lại thông qua người đại diện hợp pháp |
| c) Chưa đủ điều kiện khởi kiện theo luật chuyên ngành | Có | Hoàn thành điều kiện rồi nộp lại, nếu còn thời hiệu |
| d) Sự việc đã được giải quyết bằng bản án, quyết định có hiệu lực | Hiếm khi | Kiểm tra đối tượng có thực sự trùng không; quyết định mới ban hành sau bản án là đối tượng khác |
| đ) Không thuộc thẩm quyền Tòa án | Tùy trường hợp | Nếu Tòa án xếp nhầm vào loại quyết định nội bộ, khiếu nại theo Điều 124 |
| e) Người khởi kiện chọn giải quyết bằng khiếu nại (Điều 33) | Có | Khi khiếu nại quá hạn hoặc không đồng ý kết quả, nộp lại đơn |
| g) Đơn thiếu nội dung, không sửa đổi bổ sung đúng hạn | Có | Sửa đúng yêu cầu và nộp lại ngay, nếu còn thời hiệu |
| h) Không nộp biên lai tạm ứng án phí đúng hạn | Có | Nộp lại đơn kèm biên lai; ngày khởi kiện có thể bị tính lại |
Văn bản trả đơn phải ghi rõ lý do và được gửi cho Viện kiểm sát cùng cấp (khoản 2 Điều 123). Tòa án phải lưu bản sao đơn và tài liệu để giải quyết khiếu nại, nên người khởi kiện không lo mất dấu hồ sơ ban đầu.
Khiếu nại việc trả lại đơn
Nếu cho rằng Tòa án trả đơn không đúng, Điều 124 Luật TTHC cho hai tầng khiếu nại. Đây là cơ chế riêng, có thời hạn ngắn hơn khiếu nại tố tụng thông thường.
| Tầng | Thời hạn khiếu nại | Người giải quyết, thời hạn giải quyết | Kết quả |
| Lần thứ nhất | 07 ngày kể từ ngày nhận văn bản trả đơn | Một Thẩm phán do Chánh án phân công; mở phiên họp trong 05 ngày làm việc kể từ ngày được phân công, có Viện kiểm sát và người khiếu nại | Giữ nguyên việc trả đơn, hoặc nhận lại đơn để thụ lý |
| Lần thứ hai | 07 ngày kể từ ngày nhận quyết định của Thẩm phán | Chánh án Tòa án trên một cấp trực tiếp, giải quyết trong 10 ngày | Quyết định cuối cùng: giữ nguyên, hoặc yêu cầu Tòa sơ thẩm nhận lại đơn |
Văn bản khiếu nại nên ngắn gọn: nêu số, ngày văn bản trả đơn, ngày nhận; trích lý do Tòa án đưa ra; phản bác từng lý do kèm căn cứ pháp luật và tài liệu; đề nghị nhận lại đơn để thụ lý. Người khởi kiện vắng mặt tại phiên họp thì Thẩm phán vẫn tiến hành (khoản 3 Điều 124), nên văn bản khiếu nại cần tự nó đủ sức thuyết phục.
Song song với khiếu nại, nếu lý do trả đơn là lỗi có thể sửa (thiếu nội dung, thiếu biên lai), cách nhanh nhất thường là sửa và nộp lại đơn mới. Khiếu nại chỉ thật sự cần khi Tòa án đánh giá sai về quyền khởi kiện, thẩm quyền, hoặc thời hiệu, hoặc khi nộp lại sẽ làm mất ngày khởi kiện ban đầu.
Tình huống tư vấn
Quay lại người khách hàng ở đầu bài. Đơn của anh bị trả theo điểm g khoản 1 Điều 123 vì thiếu lời cam đoan và không sửa trong 10 ngày. Anh không nhận được thông báo sửa đơn vì Tòa án gửi về địa chỉ cũ ghi trên đơn, trong khi anh đã chuyển nhà.
Chúng tôi cân nhắc hai hướng. Khiếu nại theo Điều 124 khó thành công, vì Tòa án đã gửi thông báo đúng địa chỉ do chính người khởi kiện cung cấp, và khoản 4 Điều 55 Luật TTHC đặt nghĩa vụ thông báo thay đổi địa chỉ lên đương sự. Thời hiệu của anh còn khoảng bốn tháng. Vì vậy chúng tôi soạn lại đơn hoàn chỉnh, bổ sung lời cam đoan, cập nhật địa chỉ và thư điện tử, rồi nộp lại trực tuyến trong tuần. Ba ngày làm việc sau, anh nhận thông báo nộp tạm ứng án phí qua tài khoản. Ngày khởi kiện mới là ngày nộp lại, nhưng vẫn trong thời hiệu.
Một lá đơn được soạn đúng ngay từ đầu tiết kiệm cho người khởi kiện vài tuần đến vài tháng. Nếu hồ sơ có nhiều quyết định nối tiếp nhau, có người bị kiện đã sáp nhập hoặc có yêu cầu bồi thường, nên để luật sư hành chính rà soát đơn trước khi nộp. Bức tranh tổng thể về điều kiện khởi kiện có trong bài khởi kiện vụ án hành chính.
Câu hỏi thường gặp
Mẫu đơn khởi kiện vụ án hành chính hiện nay là mẫu nào?
Đơn khởi kiện có bắt buộc phải có lời cam đoan không đồng thời khiếu nại không?
Có thể nộp đơn khởi kiện hành chính qua mạng không?
Được. Gửi qua Hệ thống dịch vụ công Tòa án hoặc Cổng Dịch vụ công quốc gia theo Nghị quyết 01/2026/NQ-HĐTP. Ngày khởi kiện là ngày hệ thống xác nhận gửi thành công. Sau khi chọn phương thức điện tử, mọi văn bản của Tòa án sẽ gửi vào tài khoản của người khởi kiện.
Tạm ứng án phí khởi kiện hành chính là bao nhiêu và nộp ở đâu?
300.000 đồng, nộp theo chỉ dẫn trong thông báo của Tòa án (thường tại cơ quan thi hành án dân sự) hoặc thanh toán trực tuyến, trong 10 ngày kể từ ngày nhận thông báo (khoản 1 Điều 125 Luật TTHC; Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14).
Bị Tòa án trả lại đơn thì có được nộp lại không?
Khiếu nại việc trả lại đơn khởi kiện gửi cho ai?
Gửi cho chính Tòa án đã trả đơn trong 07 ngày kể từ ngày nhận văn bản trả đơn. Không đồng ý với kết quả, tiếp tục khiếu nại lên Chánh án Tòa án trên một cấp trực tiếp trong 07 ngày; quyết định của Chánh án là cuối cùng (Điều 124 Luật TTHC).
Không có bản sao quyết định bị kiện thì có nộp đơn được không?
Được, nếu nêu rõ lý do. Khoản 1 Điều 78 Luật TTHC cho phép người khởi kiện nêu lý do khi không cung cấp được bản sao quyết định, và khoản 2 Điều 78 buộc người bị kiện cung cấp hồ sơ, tài liệu làm căn cứ ban hành quyết định cho Tòa án.
