Điều khoản phạt vi phạm viết y hệt nhau, đặt trong hợp đồng dân sự thì bạn mất quyền đòi bồi thường thiệt hại, đặt trong hợp đồng thương mại thì không. Mức phạt tối đa cũng khác, thời hiệu khởi kiện cũng khác. Mở hợp đồng của bạn ra và đối chiếu ba điểm ở phần dưới — phần lớn hợp đồng sai ít nhất một.
TRẢ LỜI NHANH
Luật sư hợp đồng soạn thảo, rà soát và hỗ trợ đàm phán hợp đồng thương mại. Ba khác biệt cốt lõi giữa hợp đồng dân sự và hợp đồng thương mại quyết định bạn được gì khi bên kia vi phạm. Mức phạt vi phạm trong hợp đồng thương mại không quá 8% giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng bị vi phạm theo Điều 301 Luật Thương mại; hợp đồng dân sự thì do các bên thỏa thuận, không có trần luật định. Quy tắc mặc định ngược nhau: nếu có thỏa thuận phạt mà không ghi rõ về việc vừa phạt vừa bồi thường thì theo khoản 3 Điều 418 Bộ luật Dân sự bên vi phạm chỉ phải chịu phạt, còn theo khoản 2 Điều 307 Luật Thương mại thì bên bị vi phạm được áp dụng cả hai. Thời hiệu khởi kiện tranh chấp thương mại là 02 năm theo Điều 319 Luật Thương mại, ngắn hơn 03 năm của tranh chấp hợp đồng dân sự theo Điều 429 Bộ luật Dân sự. Phạt vi phạm chỉ áp dụng khi hợp đồng có thỏa thuận — không thỏa thuận thì không phạt được.
Cập nhật tháng 7/2026
Trước khi đọc bảng dưới đây, xác định hợp đồng của bạn thuộc loại nào. Hợp đồng giữa các bên có mục đích sinh lợi trong hoạt động thương mại thì áp dụng Luật Thương mại; hợp đồng còn lại áp dụng Bộ luật Dân sự. Ba điểm sau đây khác nhau giữa hai loại, và khác nhau theo hướng đôi khi ngược hẳn.
| Hợp đồng dân sự | Hợp đồng thương mại | |
|---|---|---|
| Mức phạt vi phạm tối đa | Do các bên thỏa thuận, không có trần luật định | Không quá 8% giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng bị vi phạm |
| Có thỏa thuận phạt nhưng không ghi rõ vừa phạt vừa bồi thường | Chỉ được phạt vi phạm, mất quyền đòi bồi thường | Được áp dụng cả hai |
| Thời hiệu khởi kiện | 03 năm kể từ ngày biết hoặc phải biết quyền bị xâm phạm | 02 năm kể từ thời điểm quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm |
| Căn cứ | Điều 418, Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015 | Điều 301, Điều 307, Điều 319 Luật Thương mại 2005 |
Điểm sai phổ biến nhất: chỉ ghi “phạt vi phạm” mà không ghi thêm gì
Khoản 3 Điều 418 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: trường hợp các bên có thỏa thuận về phạt vi phạm nhưng không thỏa thuận về việc vừa phải chịu phạt vi phạm và vừa phải bồi thường thiệt hại thì bên vi phạm nghĩa vụ chỉ phải chịu phạt vi phạm. Nghĩa là với hợp đồng dân sự, một điều khoản phạt vi phạm viết cẩu thả không những không bảo vệ bạn mà còn tước đi quyền đòi bồi thường thiệt hại mà lẽ ra bạn có. Ngược lại, khoản 2 Điều 307 Luật Thương mại 2005 quy định trường hợp có thỏa thuận phạt vi phạm thì bên bị vi phạm có quyền áp dụng cả chế tài phạt vi phạm và buộc bồi thường thiệt hại.
Không có thỏa thuận phạt thì không phạt được, dù bên kia vi phạm rõ ràng
Điều 300 Luật Thương mại 2005 quy định phạt vi phạm là việc bên bị vi phạm yêu cầu bên vi phạm trả một khoản tiền phạt nếu trong hợp đồng có thỏa thuận. Và khoản 1 Điều 307 nói rõ: trường hợp các bên không có thỏa thuận phạt vi phạm thì bên bị vi phạm chỉ có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại. Bồi thường thì phải chứng minh được tổn thất thực tế và mối quan hệ nhân quả — khó hơn nhiều so với việc áp một mức phạt đã ghi sẵn.
Bồi thường thiệt hại gồm những gì
Theo khoản 2 Điều 302 Luật Thương mại 2005, giá trị bồi thường thiệt hại bao gồm giá trị tổn thất thực tế, trực tiếp mà bên bị vi phạm phải chịu do bên vi phạm gây ra, và khoản lợi trực tiếp mà bên bị vi phạm đáng lẽ được hưởng nếu không có hành vi vi phạm. Đây là lý do việc lưu giữ chứng từ chứng minh thiệt hại phải bắt đầu ngay khi phát hiện vi phạm, không phải khi chuẩn bị khởi kiện.
Cập nhật tháng 7/2026
Đây là điều khoản thường được sao chép từ hợp đồng cũ mà không ai kiểm tra. Viết sai thì thỏa thuận trọng tài vô hiệu, và khi phát hiện ra thì đã mất thời gian ở một cửa không có thẩm quyền.
Sáu trường hợp thỏa thuận trọng tài vô hiệu
Căn cứ Điều 18 Luật Trọng tài thương mại 2010.
Thỏa thuận trọng tài độc lập với hợp đồng
Theo Điều 19 Luật Trọng tài thương mại 2010, thỏa thuận trọng tài hoàn toàn độc lập với hợp đồng. Việc thay đổi, gia hạn, hủy bỏ hợp đồng, hợp đồng vô hiệu hoặc không thể thực hiện được không làm mất hiệu lực của thỏa thuận trọng tài. Đây là điểm có lợi ít người biết: kể cả khi tranh chấp là về việc hợp đồng có vô hiệu hay không, trọng tài vẫn có thẩm quyền giải quyết nếu thỏa thuận trọng tài hợp lệ.
Áp dụng cho hợp đồng giao kết với người tiêu dùng, hợp đồng theo mẫu và điều kiện giao dịch chung. Đây là danh sách cấm tuyệt đối — đưa vào cũng không có hiệu lực, nên việc soạn những điều khoản này chỉ tạo rủi ro mà không mang lại bảo vệ nào.
| Không được quy định điều khoản |
|---|
| Hạn chế, loại trừ trách nhiệm được pháp luật quy định của bên kinh doanh đối với người tiêu dùng |
| Hạn chế, loại trừ quyền khiếu nại, khởi kiện của người tiêu dùng |
| Cho phép bên kinh doanh đơn phương thay đổi quy định của hợp đồng đã giao kết |
| Cho phép bên kinh doanh đơn phương thay đổi điều kiện giao dịch chung mà không cho người tiêu dùng quyền chấm dứt hợp đồng |
| Cho phép bên kinh doanh đơn phương xác định người tiêu dùng không thực hiện một hoặc một số trách nhiệm |
| Cho phép bên kinh doanh quy định hoặc thay đổi giá tại thời điểm giao hàng, cung cấp dịch vụ |
| Cho phép bên kinh doanh thay đổi giá trong quá trình cung cấp dịch vụ liên tục mà không cho quyền chấm dứt hợp đồng |
| Cho phép bên kinh doanh giải thích hợp đồng khi điều khoản được hiểu khác nhau |
| Loại trừ trách nhiệm của bên kinh doanh khi bán hàng, cung cấp dịch vụ thông qua bên thứ ba |
| Bắt buộc người tiêu dùng tuân thủ trách nhiệm khi bên kinh doanh không hoàn thành trách nhiệm của mình |
| Cho phép bên kinh doanh chuyển giao trách nhiệm cho bên thứ ba mà không được người tiêu dùng đồng ý |
| Quy định chế tài theo hướng bất lợi hơn cho người tiêu dùng do vi phạm hoặc chấm dứt hợp đồng |
| Cho phép gia hạn hợp đồng mà không có trách nhiệm thông báo trước hoặc không cho người tiêu dùng lựa chọn |
| Quy định việc đồng ý cho thu thập, lưu trữ, sử dụng thông tin người tiêu dùng là điều kiện để giao kết hợp đồng |
Căn cứ Điều 25 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023.
Tám nhóm phải đăng ký hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung
Theo Thông tư 42/2025/TT-BCT có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, danh mục gồm: cung cấp điện phục vụ mục đích sinh hoạt; cung cấp nước sinh hoạt; truyền hình trả tiền; dịch vụ viễn thông di động mặt đất; dịch vụ viễn thông cố định mặt đất; vận chuyển hành khách đường hàng không; vận chuyển hành khách đường sắt; và mua bán căn hộ chung cư. Doanh nghiệp thuộc danh mục mà chưa đăng ký thì cần rà soát ngay.
Quy tắc ngôn ngữ có lợi cho người tiêu dùng
Theo khoản 2 Điều 23 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, ngôn ngữ sử dụng trong hợp đồng theo mẫu là tiếng Việt; các bên có thể thỏa thuận dùng thêm tiếng dân tộc khác hoặc tiếng nước ngoài. Trong trường hợp có sự khác biệt giữa các bản, bản có lợi hơn cho người tiêu dùng được ưu tiên áp dụng. Đây là điểm doanh nghiệp dùng hợp đồng song ngữ cần lưu ý: bản dịch không chuẩn không chỉ gây hiểu nhầm mà có thể trở thành bản được áp dụng.
Đối chiếu xong và thấy hợp đồng của mình có vấn đề? Gửi bản hợp đồng để nhận đánh giá bằng văn bản — điều khoản nào bất lợi, điều khoản nào vô hiệu, điều khoản nào cần đàm phán lại. Miễn phí, trước khi bạn quyết định.
Không phải mọi chữ ký điện tử đều có giá trị pháp lý như nhau. Luật Giao dịch điện tử 2023 phân loại chữ ký điện tử theo phạm vi sử dụng, và mỗi loại có yêu cầu riêng để được công nhận.
| Loại chữ ký điện tử | Đặc điểm |
|---|---|
| Chữ ký điện tử chuyên dùng | Do cơ quan, tổ chức tạo lập, sử dụng riêng cho hoạt động của cơ quan, tổ chức đó phù hợp với chức năng, nhiệm vụ |
| Chữ ký số công cộng | Được sử dụng trong hoạt động công cộng và được bảo đảm bởi chứng thư chữ ký số công cộng |
| Chữ ký số chuyên dùng công vụ | Được sử dụng trong hoạt động công vụ và được bảo đảm bởi chứng thư chữ ký số chuyên dùng công vụ |
Căn cứ khoản 1 Điều 22 Luật Giao dịch điện tử 2023.
Ba yêu cầu bắt buộc với chữ ký điện tử chuyên dùng
Theo khoản 2 Điều 22 Luật Giao dịch điện tử 2023, chữ ký điện tử chuyên dùng phải đáp ứng đủ: xác nhận chủ thể ký và khẳng định sự chấp thuận của chủ thể ký đối với thông điệp dữ liệu; dữ liệu tạo chữ ký chỉ gắn duy nhất với nội dung thông điệp dữ liệu được chấp thuận; và dữ liệu tạo chữ ký chỉ thuộc sự kiểm soát của chủ thể ký tại thời điểm ký. Thiếu một trong ba yêu cầu này thì giá trị pháp lý của chữ ký có thể bị tranh chấp — và điều đó thường chỉ lộ ra khi đã có tranh chấp.
Việc rà soát hợp đồng điện tử vì vậy không chỉ là rà soát nội dung điều khoản mà còn bao gồm: loại chữ ký được sử dụng có phù hợp với loại giao dịch không, quy trình lưu trữ chứng thư điện tử có bảo đảm khả năng truy xuất khi cần chứng minh không, và điều khoản về hình thức giao kết có tương thích với phương thức ký thực tế không. Chi tiết về chữ ký điện tử và dịch vụ tin cậy được quy định tại Nghị định 23/2025/NĐ-CP.
Hợp đồng liên quan đến tài sản mã hóa và hợp đồng thông minh có khung pháp lý riêng, được xử lý tại mảng dịch vụ luật sư công nghệ và dữ liệu.
Hợp đồng xây dựng
Hợp đồng thi công xây dựng công trình, hợp đồng tư vấn xây dựng, hợp đồng EPC có mẫu và quy định riêng theo pháp luật về xây dựng, trong đó Thông tư 02/2023/TT-BXD của Bộ Xây dựng hướng dẫn về hợp đồng xây dựng. Các nội dung đặc thù gồm điều khoản tạm ứng và thanh toán theo giai đoạn, điều chỉnh giá hợp đồng, nghiệm thu và bàn giao, bảo hành công trình, và xử lý khối lượng phát sinh. Rà soát hợp đồng xây dựng cần đối chiếu cả quy định chung về hợp đồng lẫn quy định chuyên ngành.
Thỏa thuận bảo mật thông tin
Thỏa thuận bảo mật thông tin, thường gọi là NDA, là công cụ tiêu chuẩn trong giai đoạn đàm phán giao dịch. Các nội dung quyết định hiệu lực thực tế gồm: phạm vi thông tin được bảo mật và các trường hợp loại trừ, thời hạn nghĩa vụ bảo mật kể cả sau khi giao dịch không thành, chế tài khi vi phạm — và ở đây quay lại đúng ba điểm nêu ở phần trên về phạt vi phạm và bồi thường. NDA soạn tốt là NDA có chế tài thực thi được, không phải NDA dài.
Hợp đồng chuyên ngành khác
Hợp đồng tín dụng, hợp đồng bảo đảm, hợp đồng bảo hiểm chịu sự điều chỉnh của pháp luật chuyên ngành về tài chính, ngân hàng và kinh doanh bảo hiểm, với nhiều quy định bắt buộc về nội dung và hình thức. Các hợp đồng này được xử lý tại mảng dịch vụ luật sư tài chính và ngân hàng.
Hợp đồng của bạn thuộc mảng khác?
Tranh chấp hợp đồng giữa cá nhân, hợp đồng vay và giao dịch dân sự tại trang luật sư dân sự; hợp đồng lao động và nội quy lao động tại trang luật sư lao động; hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất và đặt cọc nhà đất tại trang luật sư đất đai; bên kia đã vi phạm nghĩa vụ trả tiền và bạn cần thu hồi công nợ tại trang luật sư thu hồi nợ; hợp đồng chuyển nhượng phần vốn góp và cổ phần tại trang luật sư doanh nghiệp.
Đây không phải khẩu hiệu mà là phép tính so sánh được. Chi phí rà soát một hợp đồng là con số cố định, biết trước. Chi phí một vụ tranh chấp hợp đồng thì gồm án phí theo giá trị tranh chấp, chi phí tố tụng, thù lao luật sư qua nhiều cấp xét xử, và thời gian tính bằng năm.
Rà soát và soạn thảo hợp đồng
Phạm vi công việc xác định được trước nên phí báo trọn gói theo từng hợp đồng, căn cứ vào độ dài và độ phức tạp của giao dịch, số vòng chỉnh sửa dự kiến, và việc hợp đồng có yếu tố chuyên ngành hay không. Chúng tôi báo con số trước khi bắt đầu, không tính theo giờ.
Hỗ trợ đàm phán
Tính theo phạm vi tham gia: chỉ tư vấn phương án và soạn văn bản trao đổi, hay trực tiếp tham gia các buổi làm việc với đối tác. Thỏa thuận rõ số buổi và phạm vi trước khi bắt đầu.
Nếu tranh chấp đã phát sinh
Khi phải đưa ra Tòa án thì áp dụng án phí theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 — vụ án có giá ngạch tính theo bậc trên giá trị tranh chấp, từ 5% với phần đến 400 triệu đồng, giảm dần đến 0,1% với phần vượt 4 tỷ đồng; tạm ứng bằng 50% mức Tòa án dự tính. Thỏa thuận được khi Tòa án hòa giải trước khi mở phiên tòa thì chỉ chịu 50% mức án phí. Chi phí tố tụng như giám định chữ ký, định giá tài sản áp dụng Pháp lệnh 05/2024/UBTVQH15, thời hạn nộp tạm ứng 07 ngày kể từ ngày nhận thông báo. Nếu chọn trọng tài thì phí trọng tài theo biểu phí của trung tâm trọng tài được lựa chọn.
Mọi con số được chốt bằng văn bản trong hợp đồng dịch vụ pháp lý trước khi bắt đầu. Không phát sinh ngoài thỏa thuận.
Cập nhật tháng 7/2026 — theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 và Pháp lệnh 05/2024/UBTVQH15
Tiếp nhận
Mô tả vụ việc qua biểu mẫu hoặc hotline
Đánh giá sơ bộ
Nhận văn bản đánh giá sơ bộ vụ việc miễn phí
Đề xuất dịch vụ
Báo phương án và phí dịch vụ minh bạch
Triển khai
Ký hợp đồng, luật sư phụ trách theo suốt vụ việc
Xác định đúng loại hợp đồng trước khi soạn một chữ
Hợp đồng dân sự và hợp đồng thương mại áp dụng hai bộ quy tắc khác nhau về mức phạt, về quan hệ giữa phạt và bồi thường, về thời hiệu. Xác định sai loại thì mọi điều khoản soạn sau đó đều dựa trên giả định sai.
Rà soát chỉ ra điều khoản bất lợi, không chỉ lỗi chính tả
Kết quả rà soát của chúng tôi là một văn bản nêu rõ từng điều khoản bất lợi, mức độ rủi ro, và phương án thay thế cụ thể để bạn đưa ra đàm phán — không phải một bản đánh dấu sửa chữa mà bạn phải tự hiểu.
Soạn điều khoản thực thi được, không soạn điều khoản dài
Một điều khoản phạt vi phạm vượt trần 8% thì phần vượt không có hiệu lực. Một thỏa thuận trọng tài sai hình thức thì vô hiệu. Điều khoản có giá trị là điều khoản dùng được khi cần, không phải điều khoản nghe mạnh.
Luật sư phụ trách trực tiếp từ đầu đến cuối
Người rà soát hợp đồng cho bạn cũng chính là người ngồi cùng bạn trong buổi đàm phán, và là người xử lý nếu về sau phát sinh tranh chấp. Không đổi tay giữa chừng.
Ai phụ trách vụ việc của bạn
Vụ việc do luật sư điều hành trực tiếp phụ trách và theo suốt, với sự tham gia của luật sư cộng sự khi tính chất vụ việc cần. Người tư vấn cho bạn ở buổi đầu cũng là người ngồi cùng bạn tại phiên tòa.
Không soạn điều khoản mà pháp luật quy định là vô hiệu
Điều khoản phạt vượt trần 8% trong hợp đồng thương mại, hay các điều khoản thuộc danh sách cấm tại Điều 25 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đều không có hiệu lực. Chúng tôi không đưa vào hợp đồng những điều khoản chỉ tạo cảm giác được bảo vệ.
Chỉ đại diện cho một bên trong cùng một giao dịch
Chúng tôi không nhận soạn thảo hoặc rà soát hợp đồng cho cả hai bên trong cùng một giao dịch, kể cả khi hai bên đang thiện chí và cùng đề nghị. Kiểm tra xung đột lợi ích được thực hiện trước khi tiếp nhận.
Nói rõ khi rủi ro không nằm ở câu chữ hợp đồng
Có giao dịch mà rủi ro chính là năng lực thực hiện của đối tác chứ không phải điều khoản. Trong trường hợp đó, hợp đồng soạn kỹ đến đâu cũng không thay thế được việc thẩm định đối tác, và chúng tôi nêu rõ điều đó.
Bảo mật là nghĩa vụ, không phải lời hứa xã giao
Giữ bí mật thông tin thân chủ là nghĩa vụ đạo đức và pháp lý của luật sư. Nội dung giao dịch và thông tin đối tác được bảo mật ngay cả khi bạn chưa sử dụng dịch vụ.
Gửi bản hợp đồng để nhận đánh giá bằng văn bản — hợp đồng thuộc loại nào, điều khoản nào bất lợi, điều khoản nào vô hiệu, và những gì cần đàm phán lại. Miễn phí, và bảo mật kể cả khi bạn không sử dụng dịch vụ.
Mô tả vụ việc - Luật Quốc Ấn phản hồi bằng văn bản đánh giá sơ bộ trong 24 giờ làm việc, trước khi bạn quyết định sử dụng dịch vụ.
