Tiếp công dân trực tuyến và cách tham gia một buổi tiếp qua điểm cầu

Tiếp công dân trực tuyến là hình thức tiếp công dân chính thức kể từ ngày 01/7/2026, khi Luật 136/2025/QH15 bổ sung Điều 3a vào Luật Tiếp công dân. Nhưng nó không có nghĩa là bạn gọi video từ nhà cho Chủ tịch UBND. Theo Nghị định 154/2026/NĐ-CP, buổi tiếp trực tuyến diễn ra giữa các điểm cầu đặt tại trụ sở, địa điểm tiếp công dân, trên nền tảng do cơ quan nhà nước quản lý, và chỉ được tổ chức khi người đứng đầu quyết định với những nhóm vụ việc nhất định.

Tóm tắt

• Tiếp công dân có hai hình thức: trực tiếp và trực tuyến (khoản 1 Điều 3a Luật Tiếp công dân, bổ sung bởi Luật 136/2025/QH15).
• Tiếp trực tuyến là kết nối giữa điểm cầu trung tâm, nơi có người tiếp công dân, và các điểm cầu thành phần tại cơ quan, địa phương liên quan, qua nền tảng do Thanh tra Chính phủ hoặc cơ quan có thẩm quyền vận hành (khoản 3 đến khoản 5 Điều 3, khoản 2 Điều 16 Nghị định 154/2026/NĐ-CP).
• Người đứng đầu cơ quan quyết định tổ chức tiếp trực tuyến cho năm nhóm vụ việc, trong đó có người ở vùng sâu, vùng xa, người già yếu, khuyết tật có nguyện vọng (Điều 20).
• Người khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh có quyền đăng ký tham gia tại điểm cầu trung tâm hoặc điểm cầu thành phần; được thông báo chậm nhất 05 ngày làm việc trước buổi tiếp (khoản 3 Điều 22, khoản 1 Điều 23).
• Buổi tiếp phải được ghi âm, ghi hình; dữ liệu có giá trị như hồ sơ giấy khi được ký số hoặc xác thực (Điều 24).

Tiếp trực tuyến khác gì gọi video

Khoản 3 Điều 3 Nghị định 154/2026/NĐ-CP định nghĩa tiếp công dân trực tuyến là hình thức thực hiện qua môi trường điện tử, dùng thiết bị truyền hình trực tuyến, phần mềm và Internet tại Trụ sở tiếp công dân hoặc địa điểm tiếp công dân. Các chủ thể tham gia tại các điểm cầu nhưng vẫn theo dõi đầy đủ hình ảnh, âm thanh của nhau cùng một thời điểm.

Hệ thống phải là nền tảng tập trung do Thanh tra Chính phủ hoặc cơ quan có thẩm quyền quản lý, vận hành (khoản 2 Điều 16). Một cuộc gọi Zalo hay Zoom do cá nhân tự mở với cán bộ không phải là hình thức tiếp công dân trực tuyến theo Nghị định 154/2026/NĐ-CP.

Lợi ích thực tế của mô hình điểm cầu là người dân ở xã không phải lên tỉnh hay ra Hà Nội. Họ đến điểm cầu thành phần đặt tại UBND xã, trong khi lãnh đạo tỉnh hoặc Trung ương ngồi ở điểm cầu trung tâm.

Vụ việc nào được tiếp trực tuyến

Điều 20 Nghị định 154/2026/NĐ-CP giao người đứng đầu cơ quan quyết định tổ chức tiếp trực tuyến với năm nhóm:

1. Khiếu nại, kiến nghị, phản ánh phức tạp, kéo dài, cần nhiều cơ quan phối hợp hoặc cần lãnh đạo ở các địa điểm khác nhau chỉ đạo, đối thoại trực tiếp.
2. Người khiếu nại, kiến nghị, phản ánh cư trú tại vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, hoặc là đối tượng chính sách, người già yếu, người khuyết tật có nguyện vọng tiếp trực tuyến.
3. Vụ việc trong tình huống thiên tai, dịch bệnh hoặc vì lý do an ninh, trật tự mà tiếp trực tiếp gặp khó khăn.
4. Tố cáo phức tạp, khi người tố cáo không yêu cầu bảo vệ danh tính và cơ quan bảo đảm được điều kiện bảo mật.
5. Các vụ việc khác theo yêu cầu thực tiễn.

Đây là căn cứ để cơ quan xem xét, không phải quyền buộc cơ quan mở phiên theo mọi đề nghị. Nếu bạn thuộc nhóm 2, hãy nêu rõ trong văn bản đề nghị: bạn ở đâu, khó khăn đi lại thế nào, hoặc tình trạng sức khỏe, khuyết tật ra sao. Kèm giấy tờ chứng minh nếu có.

Với nhóm 4, phải có đủ cả hai điều kiện. Người tố cáo muốn giữ bí mật danh tính thì không nên đề nghị tiếp trực tuyến, vì buổi tiếp có nhiều điểm cầu, nhiều người tham gia. Quyền bảo vệ người tố cáo được trình bày tại bài bảo vệ người tố cáo.

Đăng ký và chuẩn bị

Đăng ký ở đâu

Người khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh và người đại diện, người được ủy quyền có quyền đăng ký tham gia tại điểm cầu trung tâm hoặc điểm cầu thành phần (khoản 3 Điều 22). Thông tin về tiếp công dân trực tuyến được công bố như thông tin tiếp công dân nói chung, tức là niêm yết tại trụ sở, nơi tiếp và trên trang thông tin điện tử của cơ quan (khoản 3 Điều 19 Nghị định 154/2026/NĐ-CP, Điều 24 Luật TCD).

Nghị định không quy định một cổng đăng ký chung toàn quốc. Cách làm thực tế: gửi văn bản đề nghị được tiếp trực tuyến đến người đứng đầu cơ quan có thẩm quyền, nêu vụ việc, lý do và điểm cầu bạn muốn tham gia. Hoặc đến bộ phận tiếp công dân tại UBND cấp xã nơi cư trú để hỏi lịch tiếp trực tuyến sắp tới có liên quan đến vụ việc của mình không.

Mốc thời gian trước buổi tiếp

Các mốc này là trách nhiệm của cơ quan tổ chức. Người dân không phải tự mua thiết bị hay cài phần mềm: hạ tầng kỹ thuật, kết nối, chức năng ghi âm ghi hình là điều kiện mà nơi tổ chức phải bảo đảm (Điều 18). Nếu nơi được giao không đủ điều kiện, người đứng đầu có quyền chọn địa điểm khác phù hợp (đoạn 2 khoản 2 Điều 19).

Giấy tờ và tài liệu

Người tham gia phải cung cấp thông tin nhân thân như khi tiếp trực tiếp: họ tên, địa chỉ, số căn cước, giấy chứng nhận căn cước, số định danh cá nhân hoặc hộ chiếu; người được ủy quyền khiếu nại có văn bản ủy quyền hợp pháp (khoản 4 Điều 21, khoản 1 Điều 12, Điều 13 Nghị định 154/2026/NĐ-CP).

Tài liệu nên hỏi trước là gửi trước cho điểm cầu trung tâm hay mang đến điểm cầu thành phần. Khi giao, đề nghị lập giấy biên nhận theo Mẫu số 02/TCD (khoản 2 Điều 15). Điểm cầu nơi bạn ngồi không nhất thiết là nơi xử lý hồ sơ; hãy hỏi rõ ai nhận, ai chuyển tài liệu đến người chủ trì.

Chuẩn bị giấy tờ, đơn và cách trình bày chung cho cả buổi tiếp trực tiếp và trực tuyến có ở bài tiếp công dân.

Trong buổi tiếp

Điều 21 Nghị định 154/2026/NĐ-CP đặt ra bốn yêu cầu với người tham gia:

• Mặc trang phục nghiêm chỉnh, chấp hành nội quy tiếp công dân tại nơi tiếp.
• Luôn để thiết bị ở trạng thái mở camera; chỉ bật micro khi được yêu cầu phát biểu.
• Không tạo tạp âm khi đang mở tiếng.
• Cung cấp thông tin nhân thân theo khoản 1 Điều 12.

Nhiều người cùng khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh một nội dung thì phải cử đại diện tham gia (khoản 4 Điều 22). Cách cử đại diện được trình bày tại bài khiếu nại đông người.

Nếu đường truyền bị gián đoạn, mất tiếng hoặc hình, hãy báo ngay cho cán bộ tại điểm cầu và đề nghị ghi nhận thời điểm, phần nội dung chưa trình bày được. Nghị định không quy định quyền được tiếp lại ngay khi có sự cố, nhưng việc tổ chức tiếp phải bảo đảm đúng quy trình, thời gian, chất lượng (khoản 1 Điều 17). Không xác nhận nội dung mà mình không nghe rõ.

Sau buổi tiếp, nghĩa vụ trả lời trong 10 ngày làm việc tại khoản 1 Điều 28 Luật TCD vẫn áp dụng như với tiếp trực tiếp.

Bản ghi buổi tiếp trực tuyến

Buổi tiếp trực tuyến phải được ghi âm, ghi hình có âm thanh dưới dạng dữ liệu điện tử và lưu trên hệ thống máy chủ, nền tảng điện toán đám mây của cơ quan nhà nước (khoản 1 Điều 24 Nghị định 154/2026/NĐ-CP). Dữ liệu này có giá trị pháp lý như hồ sơ giấy khi được ký số hoặc xác thực theo pháp luật về giao dịch điện tử (khoản 2 Điều 24). Thời hạn lưu trữ theo pháp luật về lưu trữ (khoản 3 Điều 24).

Ba hệ quả thực tế:

• Bản ghi chính thức thuộc về cơ quan. Nghĩa vụ ghi hình của cơ quan không biến thành quyền của người tham gia tự quay màn hình rồi đăng tải. Dữ liệu tiếp công dân trực tuyến phải được thu thập, lưu trữ, bảo mật, khai thác theo pháp luật về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và lưu trữ (khoản 2 Điều 17).
• Nếu sau này cần chứng minh nội dung đã trình bày, bạn có thể đề nghị cơ quan cung cấp thông tin, theo thủ tục trong bài yêu cầu cung cấp thông tin. Bản ghi có hình ảnh, dữ liệu của người khác có thể chỉ được cung cấp một phần.
• Tự ghi âm, ghi hình tại điểm cầu vẫn chịu quy định tại điểm c khoản 1 Điều 4 Nghị định 154/2026/NĐ-CP, như với tiếp trực tiếp. Chi tiết có tại bài từ chối tiếp công dân.

Tình huống tư vấn

Bà N., 78 tuổi, sống ở một xã miền núi, khiếu nại quyết định của Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường về việc không công nhận quyền sử dụng phần đất vườn. Quyết định giải quyết khiếu nại lần đầu giữ nguyên. Bà không đủ sức đi xe gần 200 km lên tỉnh để dự buổi tiếp của Chủ tịch UBND tỉnh.

Chúng tôi soạn văn bản đề nghị gửi Chủ tịch UBND tỉnh, kèm đơn khiếu nại lần hai, nêu rõ bà thuộc nhóm “người già yếu” và cư trú ở xã vùng đặc biệt khó khăn theo khoản 2 Điều 20 Nghị định 154/2026/NĐ-CP. Đề nghị bà được tham gia tại điểm cầu thành phần đặt ở UBND xã. Văn bản kèm bản sao căn cước và giấy xác nhận của trạm y tế về tình trạng sức khỏe.

Ban tiếp công dân tỉnh thông báo lịch tiếp trực tuyến trước 6 ngày làm việc. Tại buổi tiếp, bà ngồi ở điểm cầu xã cùng đại diện UBND xã và cán bộ địa chính, còn Phó Chủ tịch UBND tỉnh chủ trì ở điểm cầu trung tâm cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường. Bản đồ địa chính được chiếu trực tiếp, các bên cùng xem một lúc. Kết luận buổi tiếp giao Thanh tra tỉnh xác minh lại nguồn gốc đất trong thời hạn giải quyết khiếu nại lần hai.

Câu hỏi thường gặp

Tiếp công dân trực tuyến mở ra cơ hội cho những người không đi được xa, nhưng chỉ khi đề nghị được viết đúng căn cứ và gửi đúng người. Nếu bạn cần soạn đề nghị tiếp trực tuyến hoặc chuẩn bị nội dung trình bày tại điểm cầu, luật sư hành chính của chúng tôi có thể hỗ trợ.

Luật sư Khuất Tuấn Dương