Khiếu nại quyết định xử phạt và yêu cầu đính chính, hủy quyết định sai

Bạn có 90 ngày để khiếu nại, nhưng chỉ có 10 ngày để nộp phạt, và việc khiếu nại không làm thời hạn 10 ngày dừng lại. Người hiểu ngược thứ tự này thường vừa mất tiền chậm nộp vừa bị cưỡng chế, trong khi khiếu nại của họ hoàn toàn có cơ sở. Bài này trình bày 03 hướng xử lý khi bạn cho rằng quyết định xử phạt sai: đề nghị cơ quan tự đính chính, sửa đổi hoặc hủy; khiếu nại; khởi kiện.

Tóm tắt

  • Khiếu nại lần đầu gửi người đã ra quyết định xử phạt, trong 90 ngày kể từ ngày nhận hoặc biết quyết định. Bạn cũng có thể khởi kiện thẳng ra Tòa án trong 01 năm mà không cần khiếu nại trước (Điều 7, Điều 9 Luật Khiếu nại; Điều 116 Luật Tố tụng hành chính).
  • Đang khiếu nại vẫn phải nộp phạt đúng hạn. Việc thi hành chỉ dừng khi người giải quyết ra quyết định tạm đình chỉ vì thấy thi hành sẽ gây hậu quả khó khắc phục (khoản 1 Điều 73, khoản 3 Điều 15 Luật XLVPHC; Điều 35 Luật Khiếu nại).
  • Người ra quyết định có trách nhiệm tự đính chính sai sót kỹ thuật, sửa đổi, bổ sung, hủy một phần khi có sai sót, và phải hủy toàn bộ khi sai thẩm quyền, sai đối tượng, xác định sai hành vi, áp dụng sai hình thức xử phạt (khoản 3 Điều 18 Luật XLVPHC; Điều 13, Điều 14 Nghị định 118/2021/NĐ-CP).
  • Đính chính, sửa đổi, hủy một phần phải làm trong 01 năm kể từ ngày ra quyết định sai; hủy toàn bộ trong các trường hợp nêu trên không bị giới hạn thời hạn (Điều 15 Nghị định 118).
  • Quyết định bị hủy hoặc sửa giảm tiền phạt thì phần đã nộp thừa được hoàn trong 15 ngày kể từ ngày có quyết định giải quyết khiếu nại hoặc quyết định xử lý của cơ quan có thẩm quyền (Điều 6, khoản 2 Điều 7 Thông tư 18/2023/TT-BTC).

03 hướng và khi nào dùng hướng nào

 Đề nghị đính chính, sửa đổi, hủyKhiếu nạiKhởi kiện
Căn cứKhoản 3 Điều 18 Luật XLVPHC; Điều 13 đến 16 Nghị định 118Luật Khiếu nạiLuật Tố tụng hành chính
Người giải quyếtNgười đã ban hành quyết định, thủ trưởng, Chủ tịch UBND cấp trênNgười đã ra quyết định (lần đầu), thủ trưởng cấp trên trực tiếp (lần hai)Tòa án
Thời hạn của bạnKhông có thời hạn riêng cho người đề nghị; cơ quan chỉ được sửa trong 01 năm, hủy toàn bộ không giới hạn90 ngày kể từ ngày nhận hoặc biết quyết định01 năm kể từ ngày nhận hoặc biết quyết định
Thủ tụcVăn bản đề nghị, không bắt buộc mẫuĐơn theo mẫu, thụ lý, xác minh, đối thoại, quyết định giải quyếtĐơn khởi kiện, tạm ứng án phí, xét xử
Phù hợp vớiLỗi rõ ràng: sai tên, sai số, tính sai mức, sai thẩm quyền có tài liệu chứng minhTranh chấp về sự việc, chứng cứ, tình tiết cần xác minhMuốn cơ quan độc lập phán quyết, hoặc đã khiếu nại không thành

Đề nghị theo khoản 3 Điều 18 không thay thế khiếu nại. Nếu sai sót phức tạp hoặc cơ quan có thể không chấp nhận, hãy gửi đơn khiếu nại trong 90 ngày, kèm hoặc song song với văn bản đề nghị, để không mất quyền. Với khiếu nại và khởi kiện thì phải chọn: khi một người vừa khiếu nại vừa khởi kiện, Tòa án yêu cầu lựa chọn cơ quan giải quyết (khoản 1 Điều 33 Luật Tố tụng hành chính 2015, Văn bản hợp nhất số 13/2026).

Đính chính, sửa đổi hay hủy: phân loại sai sót trước khi đề nghị

Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012, sửa đổi, bổ sung bởi Luật 67/2020/QH14, Luật 88/2025/QH15 và một số luật khác (Văn bản hợp nhất số 171/2026/VBHN-LQ-VPQH ngày 30/9/2026, sau đây gọi là Luật XLVPHC) giao người đứng đầu cơ quan trách nhiệm tự phát hiện và xử lý quyết định sai của mình hoặc cấp dưới (khoản 3 Điều 18). Nghị định 118/2021/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 68/2025/NĐ-CP và Nghị định 190/2025/NĐ-CP (Văn bản hợp nhất số 4749/VBHN-BTP ngày 05/8/2025, sau đây gọi là Nghị định 118) chia sai sót thành ba nhóm:

Nhóm sai sótCách xử lýVí dụCăn cứ
Sai sót về kỹ thuật soạn thảoĐính chínhGõ sai một chữ trong tên người đúng là người vi phạm, ghi nhầm số nhà, ghi sai số tiền bằng chữ so với bằng sốKhoản 1 Điều 14
Sai sót khác, hoặc trường hợp cần thiết khác, không thuộc nhóm phải hủy toàn bộSửa đổi, bổ sung, hủy một phầnÁp dụng sai tình tiết tăng nặng, tính sai mức phạt trong khung, bỏ sót biện pháp khắc phục hậu quảKhoản 2 Điều 14
Sai sót nghiêm trọngHủy toàn bộ, có thể ban hành quyết định mớiSai thẩm quyền, sai đối tượng; xác định sai hành vi hoặc không có vi phạm; áp dụng sai hình thức xử phạt; ra quyết định khi đã hết thời hiệu, hết thời hạn ra quyết định; giả mạo, làm sai lệch hồ sơKhoản 1 Điều 13

Hai lưu ý khi phân loại:

  • Sai về thủ tục không đương nhiên dẫn đến hủy. Vi phạm thủ tục chỉ dẫn đến hủy toàn bộ khi nó kéo theo một trong các sai sót nghiêm trọng như sai thẩm quyền, sai đối tượng, sai hành vi, sai hình thức hoặc giả mạo hồ sơ (điểm đ khoản 1 Điều 13). Lỗi thủ tục không gây hậu quả đó cũng không là căn cứ để sửa đổi, trừ “trường hợp cần thiết khác” (khoản 3 Điều 14).
  • Đổi tên người bị phạt không phải lúc nào cũng là đính chính. Ghi nhầm một chữ trong tên đúng người là lỗi kỹ thuật; xử phạt nhầm người khác là sai đối tượng và phải hủy toàn bộ. Cơ quan không được dùng quyết định đính chính để chuyển nghĩa vụ sang một người khác.

Việc kiểm tra thẩm quyền của người ký, kể cả cấp phó được giao quyền, được trình bày ở bài thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính.

Thời hạn sửa, hủy và quyết định mới

ViệcThời hạnCăn cứ
Đính chính, sửa đổi, bổ sung, hủy một phần01 năm kể từ ngày ban hành quyết định có sai sót; hết thời hiệu xử phạt thì không thực hiệnĐiểm a khoản 1 Điều 15 Nghị định 118
Ngoại lệ không áp dụng 01 nămQuyết định có tịch thu, biện pháp khắc phục hậu quả (chỉ sửa phần đó); có quyết định giải quyết khiếu nại, kết luận tố cáo, bản án yêu cầu sửaKhoản 2, khoản 4 Điều 15
Hủy toàn bộ theo khoản 1 Điều 13Không áp dụng thời hạnĐiểm b khoản 1 Điều 15
Ban hành quyết định xử phạt mới sau khi hủyKhông quá 07 ngày làm việc kể từ ngày lập biên bản xác minh tình tiết vụ việc, nếu hành vi còn thời hiệu xử phạtKhoản 5, khoản 6 Điều 13

Hủy toàn bộ không đồng nghĩa với không bị phạt. Nếu hành vi có thật và còn thời hiệu xử phạt, người đã hủy phải ban hành quyết định mới hoặc chuyển cho người có thẩm quyền (khoản 5 Điều 13). Nếu đã hết thời hiệu, cơ quan vẫn phải ra quyết định tịch thu tang vật thuộc loại cấm và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả (khoản 7 Điều 13). Thời hiệu xử phạt được trình bày ở bài thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính.

Quyết định đính chính, sửa đổi hoặc quyết định mới có hiệu lực từ ngày ký và phải thi hành ngay khi bạn nhận được. Thời hiệu thi hành của quyết định sửa đổi tính theo quyết định gốc, trừ trường hợp có thay đổi đối tượng vi phạm (Điều 16 Nghị định 118). Nghĩa là cơ quan không được dùng việc sửa quyết định để kéo dài thời hiệu thi hành 01 năm.

Văn bản đề nghị nên nêu gì

Không có mẫu bắt buộc. Một văn bản đề nghị hiệu quả thường gồm: số, ngày quyết định, người ký, ngày bạn nhận; trích nguyên đoạn bị cho là sai; tài liệu chứng minh (giấy tờ nhân thân, đăng ký kinh doanh, chứng từ, hình ảnh); cơ chế bạn đề nghị (đính chính, sửa đổi hay hủy toàn bộ) và điều khoản tương ứng của Nghị định 118; số tiền đã nộp nếu có và đề nghị xử lý chênh lệch. Gửi cho người đã ban hành quyết định, đồng gửi thủ trưởng cơ quan nếu người ký là cấp phó.

Khiếu nại quyết định xử phạt

Khiếu nại quyết định xử phạt theo thủ tục chung của Luật Khiếu nại 2011, sửa đổi, bổ sung bởi Luật 136/2025/QH15 (Văn bản hợp nhất số 28/VBHN-VPQH ngày 13/3/2026, sau đây gọi là Luật KN). Phần dưới đây chỉ nêu những điểm riêng khi đối tượng là quyết định xử phạt; quy trình chung từ thụ lý đến đối thoại có tại bài khiếu nại hành chính.

Gửi cho ai

Người ra quyết định xử phạtKhiếu nại lần đầuKhiếu nại lần hai
Chủ tịch UBND cấp xãChủ tịch UBND cấp xãChủ tịch UBND cấp tỉnh, do cấp huyện đã không còn (Điều 17, khoản 2 Điều 21 Luật KN)
Trưởng Công an cấp xã, Đội trưởng, chiến sĩ Công anNgười đã ra quyết địnhThủ trưởng cấp trên trực tiếp trong Công an nhân dân
Giám đốc sở, chi cục trưởng thuộc sởNgười đã ra quyết địnhThủ trưởng cấp trên trực tiếp (Chủ tịch UBND cấp tỉnh với giám đốc sở; giám đốc sở với chi cục trưởng)
Chủ tịch UBND cấp tỉnhChủ tịch UBND cấp tỉnhBộ trưởng quản lý ngành, lĩnh vực (khoản 3 Điều 7 Luật KN)
Trưởng đoàn thanh tra, kiểm traNgười đã ra quyết định; nếu đoàn đã kết thúc thì xác định theo khoản 2 Điều 11 Nghị định 118 và pháp luật khiếu nạiThủ trưởng cấp trên trực tiếp

Nguyên tắc tại khoản 1 Điều 7 Luật KN là lần đầu gửi người đã ra quyết định, lần hai gửi thủ trưởng cấp trên trực tiếp của người đã giải quyết lần đầu. Ở cơ quan vừa sắp xếp lại, hãy xác định chức danh nào đang tiếp nhận nhiệm vụ của người đã ký trước khi gửi đơn.

Thời hạn

MốcThời hạnCăn cứ
Khiếu nại lần đầu90 ngày kể từ ngày nhận hoặc biết quyết định; thời gian ốm đau, thiên tai, đi công tác, học tập xa hoặc trở ngại khách quan không tínhĐiều 9 Luật KN
Thụ lý07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơnĐiều 27 Luật KN
Giải quyết lần đầu30 ngày kể từ ngày thụ lý, vụ phức tạp không quá 45 ngày; vùng sâu, vùng xa 45 và 60 ngàyĐiều 28 Luật KN
Khiếu nại lần hai30 ngày kể từ khi nhận quyết định lần đầu hoặc hết hạn mà không được giải quyết; vùng sâu, vùng xa 45 ngàyKhoản 1 Điều 33 Luật KN
Giải quyết lần hai45 ngày, vụ phức tạp không quá 60 ngàyĐiều 37 Luật KN
Khởi kiện01 năm kể từ ngày nhận hoặc biết quyết địnhĐiều 116 Luật Tố tụng hành chính

Ba loại “thời hiệu” hay bị nhầm: thời hiệu khiếu nại 90 ngày (bài thời hiệu khiếu nại), thời hiệu khởi kiện 01 năm (bài thời hiệu khởi kiện hành chính) và thời hiệu xử phạt, là khoảng thời gian cơ quan còn được ra quyết định xử phạt. Hết thời hiệu khiếu nại không làm quyết định sai trở thành đúng, nhưng bạn mất quyền buộc cơ quan phải giải quyết.

Đơn khiếu nại theo mẫu hiện hành và cách điền có tại bài mẫu đơn khiếu nại. Lần hai cần gửi kèm quyết định giải quyết lần đầu nếu có (đoạn 2 khoản 1 Điều 33 Luật KN); thủ tục chi tiết ở bài khiếu nại lần hai.

Đang khiếu nại có phải nộp phạt không

Có. Người bị xử phạt khiếu nại, khởi kiện vẫn phải chấp hành quyết định (đoạn 2 khoản 1 Điều 73 Luật XLVPHC; điểm c khoản 2 Điều 12 Luật KN). Ngoại lệ duy nhất là khi người giải quyết khiếu nại xét thấy việc thi hành sẽ gây hậu quả khó khắc phục và ra quyết định tạm đình chỉ thi hành; thời hạn tạm đình chỉ không vượt quá thời gian còn lại của thời hạn giải quyết (khoản 3 Điều 15 Luật XLVPHC; Điều 35 Luật KN).

Với khoản tiền phạt, cơ quan hiếm khi coi việc nộp tiền là “hậu quả khó khắc phục”, vì tiền có thể hoàn lại. Tạm đình chỉ thường chỉ được chấp nhận với các biện pháp không thể đảo ngược như buộc tháo dỡ công trình, tiêu hủy hàng hóa, đình chỉ hoạt động khiến doanh nghiệp mất hợp đồng. Khi đề nghị, bạn cần chứng minh cụ thể hậu quả đó. Nếu đã khởi kiện, yêu cầu tạm đình chỉ được thực hiện qua biện pháp khẩn cấp tạm thời tại Tòa án (bài biện pháp khẩn cấp tạm thời trong vụ án hành chính).

Nộp phạt rồi vẫn khiếu nại được, miễn còn trong 90 ngày. Biên lai nộp tiền không phải là văn bản rút khiếu nại. Cách nộp và tính tiền chậm nộp ở bài nộp phạt vi phạm hành chính.

Quyết định cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt cũng có thể bị khiếu nại. Khi người giải quyết khiếu nại hoặc Tòa án ra quyết định tạm đình chỉ thi hành quyết định cưỡng chế, việc cưỡng chế phải tạm dừng (khoản 1 Điều 9 Nghị định 296/2025/NĐ-CP).

Lấy lại tiền đã nộp khi quyết định bị hủy hoặc sửa

Khi quyết định được đính chính, sửa đổi, hủy hoặc có quyết định mới, số tiền chênh lệch tính theo công thức A trừ B, trong đó A là số đã nộp, B là số phải nộp theo quyết định mới. A lớn hơn B thì được hoàn phần thừa; B lớn hơn A thì nộp thêm (Điều 6 Thông tư 18/2023/TT-BTC hướng dẫn thu, nộp tiền phạt). Quyết định bị hủy toàn bộ mà không có quyết định mới thì B bằng 0.

Tiền phạt thu không đúng được hoàn trong 15 ngày kể từ ngày ra quyết định giải quyết khiếu nại hoặc từ ngày nhận quyết định xử lý của cơ quan có thẩm quyền, bao gồm quyết định của cơ quan hành chính và bản án, quyết định có hiệu lực của Tòa án (khoản 2 Điều 7 Thông tư 18/2023/TT-BTC). Mốc này không tính từ ngày bạn gửi đơn. Hoàn tiền phạt về thuế, hải quan theo thủ tục riêng của pháp luật quản lý thuế (điểm b khoản 3 Điều 7).

Nếu quyết định xử phạt trái pháp luật gây thiệt hại khác ngoài tiền phạt (chi phí bãi, thu nhập bị mất do đình chỉ hoạt động), bạn còn quyền yêu cầu bồi thường theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước; yêu cầu này có thể đưa vào cùng vụ khiếu nại hoặc vụ kiện (xem bài bồi thường trong vụ án hành chính).

Khiếu nại khác tố cáo

Khiếu nại bảo vệ quyền lợi của chính bạn trước một quyết định cụ thể. Tố cáo là báo cho cơ quan có thẩm quyền biết hành vi vi phạm pháp luật của người xử phạt, như nhận tiền không giao biên lai, sách nhiễu (khoản 2 Điều 15 Luật XLVPHC). Tố cáo không làm dừng thi hành quyết định và không giữ thời hiệu khiếu nại. Khi cần cả hai, hãy làm hai đơn riêng. Sự khác nhau giữa hai thủ tục có tại bài phân biệt khiếu nại và tố cáo.

Tình huống tư vấn

Chị M. mở một quán cà phê nhỏ, đã đăng ký hộ kinh doanh từ năm 2024. Tháng 8/2026, đoàn kiểm tra liên ngành của phường lập biên bản, sau đó Chủ tịch UBND phường ra quyết định phạt 7 triệu đồng về hành vi “kinh doanh không đăng ký hộ kinh doanh”. Chị nhận quyết định ngày 20/8/2026. Lý do: hồ sơ đăng ký của chị nằm ở quận cũ trước khi sáp nhập, cán bộ tra cứu trên hệ thống mới không thấy.

Đây là sai sót thuộc nhóm “xác định hành vi vi phạm hành chính trong trường hợp không có vi phạm hành chính xảy ra”, phải hủy toàn bộ (điểm e khoản 1 Điều 13 Nghị định 118). Chúng tôi khuyên chị làm ba việc cùng lúc. Một, nộp đủ 7 triệu đồng chậm nhất ngày 30/8/2026 để không phát sinh tiền chậm nộp và tránh bị cưỡng chế. Hai, gửi văn bản đề nghị Chủ tịch UBND phường hủy quyết định theo khoản 3 Điều 18 Luật XLVPHC, kèm bản sao giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh và xác nhận của cơ quan đăng ký kinh doanh. Ba, gửi đơn khiếu nại lần đầu cùng ngày, để nếu văn bản đề nghị không được xem xét thì quyền khiếu nại vẫn còn nguyên.

Mười hai ngày sau, Chủ tịch UBND phường ra quyết định hủy toàn bộ quyết định xử phạt. Vì không có vi phạm, không có quyết định mới. Chị M. gửi đơn rút khiếu nại vì yêu cầu đã được giải quyết. Khoản 7 triệu đồng được Kho bạc hoàn vào tài khoản của chị trong 15 ngày sau khi có quyết định hủy. Nếu chị chờ kết quả khiếu nại mới nộp phạt, khoản chậm nộp tuy nhỏ nhưng vẫn có thể kéo theo biên bản không chấp hành và quyết định cưỡng chế.

Câu hỏi thường gặp

90 ngày kể từ ngày nhận được hoặc biết được quyết định (Điều 9 Luật KN). Thời gian ốm đau, thiên tai, đi công tác, học tập ở nơi xa hoặc trở ngại khách quan khác không tính vào thời hiệu.
Có, trừ khi có quyết định tạm đình chỉ thi hành (khoản 1 Điều 73, khoản 3 Điều 15 Luật XLVPHC). Nếu thắng, tiền đã nộp được hoàn.

Không. Bạn có thể khiếu nại hoặc khởi kiện thẳng ra Tòa án (khoản 1 Điều 7 Luật KN). Nếu đã khiếu nại, bạn vẫn có thể khởi kiện khi không đồng ý kết quả hoặc quá hạn không được giải quyết, trong thời hiệu khởi kiện.

Nếu chỉ là lỗi gõ và vẫn đúng người, đúng phương tiện vi phạm, bạn đề nghị đính chính theo khoản 1 Điều 14 Nghị định 118. Nếu biển số sai dẫn đến phạt nhầm phương tiện của người khác, đó là sai đối tượng và quyết định phải bị hủy toàn bộ (điểm d khoản 1 Điều 13).

Có thể, nếu quyết định gốc sai sót theo hướng phạt thấp hơn quy định, việc sửa thực hiện trong 01 năm và hành vi còn thời hiệu xử phạt (Điều 14, điểm a khoản 1 Điều 15 Nghị định 118). Khi đó bạn nộp thêm phần chênh lệch theo Điều 6 Thông tư 18/2023/TT-BTC.

Được, nếu hủy vì sai thẩm quyền, sai thủ tục, sai hình thức hoặc sai hành vi nhưng vẫn có vi phạm khác, và hành vi còn thời hiệu xử phạt. Quyết định mới phải ban hành trong 07 ngày làm việc kể từ ngày lập biên bản xác minh (khoản 5, khoản 6 Điều 13 Nghị định 118). Nếu hủy vì không có vi phạm thì không có quyết định mới.

15 ngày kể từ ngày có quyết định giải quyết khiếu nại hoặc quyết định xử lý của cơ quan có thẩm quyền, bản án có hiệu lực của Tòa án (khoản 2 Điều 7 Thông tư 18/2023/TT-BTC).

Một văn bản đề nghị đúng điều khoản thường giải quyết được sai sót rõ ràng nhanh hơn một vụ khiếu nại kéo dài, còn khiếu nại đúng hạn là tấm lưới an toàn nếu đề nghị không được chấp nhận. Nếu bạn cần đánh giá quyết định xử phạt, soạn đơn khiếu nại hoặc đề nghị hủy quyết định, luật sư hành chính của chúng tôi có thể hỗ trợ.

Thông tin trong bài phản ánh các quy định pháp luật tại thời điểm biên soạn và mang tính chất tham khảo chung cho từng nhóm quan hệ pháp luật. Mỗi vụ việc thực tế đều có các tình tiết và chứng cứ độc lập; để được đánh giá chính xác vị thế pháp lý và định hướng giải quyết tranh chấp hiệu quả, vui lòng liên hệ với Luật Quốc Ấn.

Chưa rõ vấn đề pháp lý của mình?

Mô tả vụ việc - Luật Quốc Ấn phản hồi bằng văn bản đánh giá sơ bộ trong 24 giờ làm việc, trước khi bạn quyết định sử dụng dịch vụ.

Đặt lịch tư vấn 0965 679 698