Mẫu đơn tố cáo, cách gửi đúng nơi và thủ tục rút tố cáo
Pháp luật không ban hành mẫu đơn tố cáo bắt buộc. Một lá đơn tố cáo hợp lệ chỉ cần có những nội dung tại khoản 1 Điều 23 Luật Tố cáo: ngày tháng năm; họ tên, địa chỉ, cách liên hệ của người tố cáo; người bị tố cáo; hành vi bị tố cáo; thông tin liên quan; và chữ ký hoặc điểm chỉ. Mẫu duy nhất trong Nghị định 31/2019/NĐ-CP dành cho người tố cáo là Mẫu số 02, đơn rút tố cáo, vừa được thay mới từ ngày 01/7/2026.
Tóm tắt
- Chỉ cá nhân được tố cáo; đơn phải ghi đủ nội dung tại khoản 1 Điều 23 Luật Tố cáo và có chữ ký hoặc điểm chỉ.
- Đơn nhiều người cùng tố cáo phải ghi họ tên, địa chỉ, cách liên hệ của từng người và họ tên người đại diện.
- Gửi đúng địa chỉ tiếp nhận mà người có thẩm quyền đã công bố (khoản 3 Điều 23). Đơn gửi đồng thời nhiều nơi sẽ không được xử lý ở những nơi không có thẩm quyền (khoản 3 Điều 24).
- Tố cáo không rõ họ tên, địa chỉ hoặc dùng tên người khác không được giải quyết theo Luật Tố cáo; nếu nội dung rõ và có chứng cứ cụ thể, cơ quan có thể dùng để thanh tra, kiểm tra (Điều 25).
- Rút tố cáo phải làm trước khi có kết luận, bằng đơn Mẫu số 02 hoặc biên bản Mẫu số 03. Rút rồi vẫn có thể bị giải quyết tiếp và vẫn chịu trách nhiệm nếu đã vu khống (Điều 33 Luật Tố cáo).
Ai được tố cáo và khi nào đơn được thụ lý
Theo khoản 4 Điều 2 Luật Tố cáo 2018 (Văn bản hợp nhất số 29/VBHN-VPQH ngày 13/3/2026), người tố cáo là cá nhân. Doanh nghiệp không đứng tên tố cáo; người đại diện hoặc nhân viên đứng tên với tư cách cá nhân.
Đơn được thụ lý khi đáp ứng cùng lúc bốn điều kiện tại khoản 1 Điều 29: đúng hình thức tại Điều 23; người tố cáo có đủ năng lực hành vi dân sự hoặc có người đại diện; gửi đúng người có thẩm quyền; và nội dung có cơ sở xác định người vi phạm, hành vi vi phạm. Điều kiện cuối là điều kiện hay bị bỏ qua nhất. Một đơn viết “ông A có dấu hiệu tham nhũng” mà không nói ông A làm gì, khi nào, ở đâu, thường không qua được bước này.
Nếu vụ việc xuất phát từ một khiếu nại đã được giải quyết đúng trình tự mà bạn chuyển sang tố cáo người giải quyết, đơn chỉ được thụ lý khi có tài liệu, chứng cứ chứng minh người đó vi phạm pháp luật (đoạn cuối khoản 1 Điều 29). Cách phân biệt hai con đường có trong bài phân biệt khiếu nại và tố cáo.
Khung đơn tố cáo
Khung dưới đây được xây dựng theo khoản 1 Điều 23 Luật Tố cáo và yêu cầu phân loại đơn tại điểm a khoản 2 Điều 6 Thông tư 05/2021/TT-TTCP. Các mục bổ sung như danh mục tài liệu không phải điều kiện bắt buộc, nhưng giúp người xác minh làm việc nhanh hơn.
Viết phần nội dung tố cáo
Chúng tôi khuyên khách hàng tách mỗi hành vi thành một mục riêng, mỗi mục trả lời được bốn câu hỏi: ai làm, làm gì, vào lúc nào, gây ra điều gì. Tài liệu được đánh mã và dẫn ngay bên dưới hành vi mà nó chứng minh. Cách viết này có ba cái lợi. Người thụ lý dễ thấy nội dung có cơ sở theo điểm d khoản 1 Điều 29. Quyết định thụ lý sẽ liệt kê đúng từng nội dung, nên sau này bạn biết nội dung nào đã hay chưa được kết luận. Và nếu một nội dung bị kết luận không đúng, bạn không bị quy là tố cáo sai toàn bộ.
Đừng viết suy đoán như sự thật đã chứng minh. Người tố cáo có nghĩa vụ trình bày trung thực và chịu trách nhiệm về nội dung tố cáo (điểm b, điểm c khoản 2 Điều 9 Luật Tố cáo). Ranh giới giữa tố cáo nhầm và cố ý tố cáo sai sự thật được phân tích trong bài tố cáo sai sự thật.
Tài liệu kèm theo
Luật chỉ yêu cầu cung cấp thông tin, tài liệu mà người tố cáo có được (điểm b khoản 2 Điều 9). Không có danh mục giấy tờ cứng, không cần công chứng căn cước. Gửi bản sao, giữ bản gốc. Với ảnh, tin nhắn, ghi âm, hãy giữ tệp gốc và ghi chú thời gian, nguồn gốc. Không đăng công khai tài liệu lên mạng xã hội để “tạo sức ép”; ngoài nguy cơ vi phạm quyền riêng tư của người khác, việc đó còn làm lộ chính danh tính của bạn.
Đơn nhiều người cùng tố cáo
Đơn nhiều người phải ghi họ tên, địa chỉ, cách liên hệ của từng người và họ tên người đại diện (khoản 1 Điều 23 Luật Tố cáo). Mỗi người tự ký hoặc điểm chỉ. Khoản 10 Điều 8 cấm sử dụng họ tên người khác để tố cáo, nên tuyệt đối không ký thay hoặc ghi tên người chưa đồng ý.
Nếu cả nhóm cùng đến nơi tiếp công dân, việc cử đại diện còn theo Điều 29 Luật Tiếp công dân 2013 (Văn bản hợp nhất số 30/VBHN-VPQH): từ 05 đến 10 người cử 01 hoặc 02 đại diện, trên 10 người có thể cử thêm nhưng không quá 05 người, và văn bản cử đại diện phải có chữ ký của tất cả.
Gửi đơn tố cáo thế nào
Tố cáo được thực hiện bằng đơn hoặc trình bày trực tiếp tại cơ quan có thẩm quyền (Điều 22 Luật Tố cáo). Nếu trình bày trực tiếp, cán bộ tiếp nhận ghi lại nội dung để bạn ký hoặc điểm chỉ (khoản 2 Điều 23).
| Cách gửi | Nên giữ gì | Lưu ý |
| Nộp trực tiếp | Bản sao đơn có ký nhận hoặc giấy biên nhận, ngày nộp | Cách chắc chắn nhất để có mốc tính thời hạn |
| Trình bày trực tiếp | Bản ghi nội dung đã ký, đọc lại trước khi ký | Kiểm tra danh mục tài liệu đã giao |
| Bưu chính bảo đảm | Phiếu gửi, mã vận đơn, báo phát, bản sao bộ hồ sơ đã gửi | Mã vận đơn không chứng minh nội dung bên trong, nên giữ bộ sao |
| Thư điện tử, cổng trực tuyến | Ảnh chụp xác nhận gửi, mã hồ sơ | Chỉ dùng khi cơ quan đã công bố nhận tố cáo qua kênh đó |
Về kênh điện tử, Điều 19a Nghị định 31/2019/NĐ-CP (bổ sung bởi Nghị định 156/2026/NĐ-CP, Văn bản hợp nhất số 01/2026/VBHN-NĐ-TTCP ngày 30/9/2026) mới quy định việc cập nhật, quản lý dữ liệu giải quyết tố cáo trên Cơ sở dữ liệu quốc gia. Điều này chưa biến mọi thư điện tử thành một đơn tố cáo hợp lệ. Thư điện tử không có chữ ký tay có thể bị coi là chưa đúng hình thức tại Điều 23, và rơi vào khoản 1 Điều 25. Nếu dùng kênh điện tử, chúng tôi khuyên gửi thêm bản giấy có chữ ký.
Đừng gửi một đơn cho nhiều nơi. Khoản 3 Điều 24 Luật Tố cáo quy định cơ quan không có thẩm quyền sẽ không xử lý đơn gửi đồng thời nhiều nơi trong đó có nơi có thẩm quyền. Việc xác định đúng người có thẩm quyền, kể cả khi người bị tố cáo đã chuyển công tác, có trong bài giải quyết tố cáo.
Tố cáo không ghi tên có được giải quyết không
Khoản 1 Điều 25 Luật Tố cáo nêu bốn trường hợp không được xử lý theo thủ tục tố cáo: không rõ họ tên, địa chỉ người tố cáo; xác minh không ra được người tố cáo; dùng tên người khác; hoặc không theo hình thức tại Điều 22.
Nhưng không xử lý theo thủ tục tố cáo không có nghĩa là bị bỏ qua. Nếu thông tin nêu rõ người vi phạm, có tài liệu, chứng cứ cụ thể và có cơ sở để xác minh, cơ quan tiếp nhận sẽ thanh tra, kiểm tra theo thẩm quyền hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền (khoản 2 Điều 25 Luật Tố cáo, khoản 1 Điều 20 Nghị định 31/2019/NĐ-CP). Điểm khác là người gửi không có các quyền của người tố cáo: không được thông báo thụ lý, không được thông báo kết luận, không được tố cáo tiếp.
Nếu lý do không muốn ghi tên là sợ bị trả thù, cách tốt hơn là đứng tên và yêu cầu giữ bí mật. Người tố cáo được bảo đảm bí mật họ tên, địa chỉ, bút tích (điểm b khoản 1 Điều 9), và việc tiết lộ thông tin làm lộ danh tính người tố cáo là hành vi bị cấm (khoản 3 Điều 8). Cách đề nghị bảo vệ xem bài bảo vệ người tố cáo.
Rút tố cáo
Hình thức rút
Người tố cáo có quyền rút toàn bộ hoặc một phần nội dung tố cáo trước khi người giải quyết ra kết luận, bằng đơn rút tố cáo hoặc biên bản ghi nhận ý kiến rút tố cáo khi làm việc với người giải quyết hoặc người xác minh (khoản 1 Điều 33 Luật Tố cáo, sửa đổi bởi Luật 136/2025/QH15).
Từ 01/7/2026, Điều 4 Nghị định 31/2019/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung theo Điều 1 Nghị định 156/2026/NĐ-CP, và Mẫu số 02, Mẫu số 03 được thay thế theo Điều 8 Nghị định này:
- Đơn rút tố cáo theo Mẫu số 02 ghi ngày tháng năm, họ tên, địa chỉ, cách liên hệ của người rút, nội dung được rút và chữ ký hoặc điểm chỉ (khoản 1 Điều 4).
- Biên bản ghi nhận việc rút tố cáo theo Mẫu số 03 do người giải quyết, người kiểm tra điều kiện thụ lý, người xác minh hoặc người tiếp nhận việc rút lập, có chữ ký hoặc điểm chỉ của người rút (khoản 2 Điều 4).
Rút một phần thì ghi rõ mục nào, hành vi nào. Một dòng chung chung “tôi xin rút đơn” sẽ được hiểu là rút toàn bộ.
Rút rồi có chấm dứt vụ việc không
Không hẳn. Rút một phần thì phần còn lại tiếp tục được giải quyết. Nhiều người cùng tố cáo mà một vài người rút thì tố cáo vẫn được giải quyết, người đã rút không còn quyền, nghĩa vụ của người tố cáo (khoản 2 Điều 33). Rút toàn bộ là căn cứ đình chỉ (điểm a khoản 3 Điều 34), nhưng vụ việc vẫn phải giải quyết tiếp nếu có một trong ba căn cứ tại khoản 3 Điều 33 Luật Tố cáo và khoản 4 Điều 4 Nghị định 31/2019/NĐ-CP:
- Hành vi bị tố cáo có dấu hiệu vi phạm pháp luật;
- Có căn cứ việc rút là do người tố cáo bị đe dọa, ép buộc, mua chuộc;
- Có căn cứ người tố cáo đã lợi dụng tố cáo để vu khống, xúc phạm, gây thiệt hại cho người bị tố cáo.
Căn cứ thứ ba đáng lưu ý. Khoản 4 Điều 33 quy định người đã rút nhưng có căn cứ lợi dụng tố cáo để vu khống vẫn phải chịu trách nhiệm, gây thiệt hại thì phải bồi thường. Rút đơn không phải lối thoát cho một lá đơn sai sự thật.
Nếu bị gây sức ép để rút, đừng ký đơn rút với nội dung “tự nguyện”. Hãy báo cho người giải quyết về sự việc. Khoản 5 Điều 4 Nghị định 31/2019/NĐ-CP (đã sửa đổi) giao người giải quyết áp dụng hoặc đề nghị áp dụng biện pháp bảo vệ và xử lý người đe dọa, mua chuộc.
Chỉ muốn sửa thông tin trong đơn
Ghi nhầm ngày, nhầm tên, nhầm số liệu không cần rút đơn. Gửi một văn bản đính chính, dẫn đơn ngày nào, mục nào đã ghi gì, nay sửa thành gì, và nói rõ không rút nội dung nào. Pháp luật không có mẫu riêng cho việc này; điều quan trọng là thể hiện trung thực theo khoản 2 Điều 9 Luật Tố cáo. Nếu muốn tố cáo thêm một hành vi mới, nên làm đơn riêng hoặc nói rõ đây là nội dung mới, vì quyết định thụ lý chỉ bao gồm những nội dung đã được ghi trong đó.
Tình huống tư vấn
Chị M., kế toán một trường tiểu học công lập, định tố cáo Hiệu trưởng lập chứng từ khống tiền tổ chức hoạt động ngoại khóa. Chị soạn đơn gửi đồng thời Phòng Giáo dục cũ, UBND phường, Sở Giáo dục và một tờ báo, không ký tên vì sợ bị phát hiện.
Chúng tôi chỉ ra ba vấn đề. Đơn không ký tên sẽ không được giải quyết theo Luật Tố cáo, và chị mất quyền được thông báo kết quả. Đơn gửi nhiều nơi thì các nơi không có thẩm quyền sẽ không xử lý. Còn Phòng Giáo dục cấp huyện đã không còn sau sắp xếp bộ máy.
Trường là đơn vị sự nghiệp công lập do UBND phường quản lý, nên người có thẩm quyền giải quyết tố cáo Hiệu trưởng là Chủ tịch UBND phường, với tư cách người đứng đầu cơ quan nhà nước quản lý đơn vị (điểm a khoản 2 Điều 18 Luật Tố cáo). Chúng tôi soạn lại đơn, chị đứng tên và ký, tách ba hành vi lập chứng từ khống thành ba mục, mỗi mục dẫn bản sao chứng từ và danh sách học sinh thực tế tham gia. Cuối đơn có đề nghị giữ bí mật thông tin người tố cáo theo điểm b khoản 1 Điều 9. Đơn nộp trực tiếp tại bộ phận tiếp công dân của phường, có biên nhận. Chín ngày làm việc sau, chị nhận thông báo thụ lý, trong đó liệt kê đủ ba nội dung.
Câu hỏi thường gặp
Đơn tố cáo có cần công chứng hay xác nhận của địa phương không?
Tố cáo có mất phí không?
Không. Luật Tố cáo không quy định phí, lệ phí giải quyết tố cáo. Chi phí phát sinh chỉ là tiền sao chụp, gửi bưu chính hoặc thuê luật sư nếu bạn tự chọn. Nếu bị yêu cầu nộp tiền để “được nhận đơn”, hãy đề nghị cơ quan nêu căn cứ bằng văn bản.
Có được nhờ người khác đứng tên tố cáo thay không?
Không. Sử dụng họ tên của người khác để tố cáo là hành vi bị cấm (khoản 10 Điều 8 Luật Tố cáo), và đơn như vậy không được xử lý theo thủ tục tố cáo (khoản 1 Điều 25). Bạn có thể nhờ luật sư soạn đơn, tư vấn, nhưng người tố cáo vẫn là bạn.
Gửi đơn tố cáo qua email có được không?
Chỉ khi cơ quan đã công bố nhận tố cáo qua thư điện tử và cách xác thực người gửi. Điều 22 Luật Tố cáo quy định hai hình thức là đơn và trình bày trực tiếp; đơn phải có chữ ký hoặc điểm chỉ. Để chắc chắn, gửi thêm bản giấy có chữ ký.
Rút tố cáo sau khi đã có kết luận được không?
Rút tố cáo có bị phạt không?
Rút tố cáo là quyền của người tố cáo và bản thân việc rút không bị xử lý. Người rút chỉ phải chịu trách nhiệm nếu có căn cứ đã lợi dụng tố cáo để vu khống, xúc phạm, gây thiệt hại cho người bị tố cáo (khoản 4 Điều 33 Luật Tố cáo).
Đã rút tố cáo rồi có được tố cáo lại cùng nội dung không?
Luật không cấm tuyệt đối, nhưng cơ quan sẽ xem xét tình trạng vụ việc cũ: đã đình chỉ hay đang tiếp tục giải quyết theo khoản 3 Điều 33. Nếu có tình tiết, chứng cứ mới, hãy nêu rõ trong đơn mới. Một đơn tố cáo lại y nguyên nội dung đã rút khó được đánh giá là có cơ sở.
Một lá đơn tố cáo được thụ lý ngay lần đầu thường quyết định nhịp độ của cả vụ việc. Nếu bạn cần soạn đơn tố cáo có căn cứ, đơn nhiều người ký hoặc cân nhắc việc rút tố cáo, luật sư hành chính của chúng tôi có thể hỗ trợ.
