Chưa có điều kiện thi hành án và cách đưa hồ sơ trở lại
Văn bản thông báo “chưa có điều kiện thi hành án” thường đến tay người được thi hành án vào lúc họ đã mệt. Nhiều người đọc xong thì cất bản án vào ngăn kéo. Thật ra quyết định này chỉ ghi nhận tình trạng tại thời điểm xác minh. Hồ sơ vẫn còn, Chấp hành viên vẫn phải xác minh định kỳ, và người được thi hành án có trong tay nhiều công cụ hơn họ nghĩ để kéo hồ sơ trở lại.
Tóm tắt
- Thủ trưởng cơ quan thi hành án ra quyết định chưa có điều kiện thi hành khi có một trong tám căn cứ tại khoản 1 Điều 38 Luật Thi hành án dân sự số 106/2025/QH15 (Luật THADS 2025). Phổ biến nhất là người phải thi hành án không có thu nhập, tài sản hoặc tài sản chỉ đủ chi phí cưỡng chế.
- Sau quyết định, Chấp hành viên phải xác minh lại ít nhất 06 tháng một lần (01 năm một lần với người đang chấp hành án phạt tù từ 02 năm trở lên hoặc không rõ nơi cư trú).
- Người được thi hành án gửi văn bản có thông tin mới về tài sản thì Chấp hành viên phải xác minh trong 10 ngày.
- Hết 02 năm kể từ quyết định chưa có điều kiện mà không có thông tin mới, cơ quan thi hành án gửi lại yêu cầu. Người được thi hành án yêu cầu trở lại lúc nào cũng được và không bị tính thời hiệu, nhưng phải kèm tài liệu chứng minh người phải thi hành án đã có điều kiện.
- Nếu tài sản được xử lý nhờ thông tin do chính người được thi hành án xác minh, phí thi hành án được giảm 80% theo điểm a khoản 2 Điều 6 Thông tư 72/2026/TT-BTC.
08 căn cứ để ra quyết định chưa có điều kiện thi hành án
Khoản 6 Điều 3 Luật THADS 2025 định nghĩa “có điều kiện thi hành án” là người phải thi hành án có tài sản, thu nhập để thi hành nghĩa vụ về tài sản, hoặc tự mình hay thông qua người khác thực hiện được nghĩa vụ. Chiều ngược lại được cụ thể hóa tại khoản 1 Điều 38. Thủ trưởng ra quyết định trong 05 ngày làm việc kể từ ngày có một trong các căn cứ sau:
Điểm | Căn cứ | Ngoại lệ |
| a | Không có thu nhập hoặc thu nhập chỉ đủ sống tối thiểu cho bản thân và người phải nuôi dưỡng; đồng thời không có tài sản, hoặc tài sản chỉ đủ chi phí cưỡng chế, hoặc tài sản thuộc diện không được kê biên | |
| b | Bản án tuyên xử lý tài sản nhưng tài sản không còn, không xác định được nơi có động sản, hoặc giấy chứng nhận đã bị thu hồi | Người phải thi hành án có thu nhập, tài sản khác |
| c | Chưa xác định được địa chỉ của người được giao nuôi dưỡng hoặc người được nuôi dưỡng | |
| d | Vật đặc định phải trả không còn hoặc hư hỏng không dùng được; giấy tờ phải trả không thu hồi được và không cấp lại được | Đương sự có thỏa thuận khác |
| đ | Nghĩa vụ gắn với nhân thân mà người phải thi hành án bị Tòa án tuyên mất năng lực hành vi dân sự | |
| e | Tài sản cầm cố, thế chấp có giá trị nhỏ hơn nghĩa vụ được bảo đảm cộng chi phí cưỡng chế; hoặc sau giảm giá vẫn bằng hoặc thấp hơn các khoản này | Có thu nhập, tài sản khác |
| g | Tài sản đã giảm giá bằng hoặc thấp hơn chi phí thi hành án mà người được thi hành án không nhận | Có thu nhập, tài sản khác |
| h | Tài sản đang bị tổ chức tín dụng thu giữ, xử lý để bảo đảm khoản nợ xấu | Có thu nhập, tài sản khác |
Cần đọc kỹ cột ngoại lệ. Một căn nhà đang thế chấp ngân hàng không làm người phải thi hành án “có điều kiện” nếu giá trị nhà thấp hơn khoản vay. Nhưng nếu họ vẫn có lương hằng tháng, căn cứ tại điểm e không đủ để ra quyết định chưa có điều kiện, vì có thể trừ vào thu nhập.
Nếu cho rằng quyết định chưa có điều kiện được ban hành sai, ví dụ Chấp hành viên bỏ qua một tài sản đã được báo, người được thi hành án có quyền khiếu nại trong 15 ngày kể từ ngày được thông báo hợp lệ (điểm a khoản 2 Điều 96 Luật THADS 2025). Xem bài khiếu nại thi hành án dân sự.
Quyết định chưa có điều kiện kéo theo những gì
Công khai thông tin người phải thi hành án. Trong 05 ngày làm việc kể từ ngày ra quyết định, cơ quan thi hành án đăng tải tên, địa chỉ, bản án, nghĩa vụ chưa thi hành và lý do chưa có điều kiện trên cổng thông tin điện tử, đồng thời gửi UBND cấp xã nơi người đó cư trú để niêm yết (khoản 1 Điều 23 Nghị định 152/2026/NĐ-CP). Thông tin này được gỡ khi họ thi hành xong hoặc có quyết định tiếp tục thi hành.
Xác minh định kỳ. Khoản 3 Điều 38 Luật THADS 2025 buộc Chấp hành viên xác minh lại ít nhất 06 tháng một lần. Với người đang chấp hành án phạt tù mà thời gian còn lại từ 02 năm trở lên, hoặc không xác định được nơi cư trú mới, tần suất là ít nhất 01 năm một lần.
Hồ sơ vẫn đang được thụ lý. Quyết định chưa có điều kiện khác với đình chỉ. Nghĩa vụ trong bản án còn nguyên, lãi chậm thi hành án vẫn tiếp tục tính theo bản án.
Người được thi hành án không phải ngồi chờ
Tự xác minh và cung cấp thông tin
Điểm b khoản 1 Điều 6 và khoản 5 Điều 37 Luật THADS 2025 cho phép người được thi hành án tự mình hoặc ủy quyền cho người khác xác minh điều kiện thi hành án, rồi cung cấp thông tin cho cơ quan thi hành án. Cơ quan, tổ chức đang nắm thông tin phải trả lời bằng văn bản trong 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận yêu cầu hợp pháp; riêng thông tin tài khoản phải cung cấp ngay (điểm b khoản 6 Điều 37). Người được thi hành án chịu chi phí cung cấp thông tin nếu pháp luật có quy định (điểm d khoản 2 Điều 6).
Thừa hành viên tại các văn phòng thi hành án dân sự cũng nhận xác minh điều kiện thi hành án theo yêu cầu (điểm b khoản 1 Điều 30 Luật THADS 2025), và Chấp hành viên được sử dụng kết quả xác minh đó (khoản 8 Điều 37). Cách ký hợp đồng xác minh và mức giảm phí khi cơ quan thi hành án xử lý được tài sản nhờ kết quả này được trình bày tại bài văn phòng thi hành án dân sự.
Có giới hạn cần giữ: điểm đ khoản 1 Điều 16 Luật THADS 2025 cấm làm lộ hoặc lạm dụng thông tin về tài khoản, thu nhập, tài sản của người phải thi hành án. Thuê người tra cứu dữ liệu ngân hàng trái phép, giả danh chủ tài khoản đều có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý cho chính người được thi hành án.
Đầu mối có giá trị là đầu mối Chấp hành viên kiểm tra được:
Loại tài sản, thu nhập | Thông tin nên cung cấp |
| Tài khoản ngân hàng | Tên ngân hàng, số tài khoản (nếu biết từ giao dịch hợp pháp trước đây) |
| Nhà, đất | Địa chỉ, số thửa, tờ bản đồ, người đang ở |
| Xe ô tô, xe máy | Biển số, nơi thường đỗ |
| Lương, lương hưu | Tên đơn vị trả lương, cơ quan bảo hiểm xã hội nơi nhận lương hưu |
| Hoạt động kinh doanh | Địa chỉ cửa hàng, tên hộ kinh doanh, mã số thuế |
| Phần vốn góp, cổ phần | Tên công ty, mã số doanh nghiệp |
| Khoản tiền người khác đang nợ họ | Tên người nợ, căn cứ khoản nợ, bản án nếu có |
Cung cấp thông tin mới khi hồ sơ chưa bị gửi lại
Khoản 2 Điều 38 Luật THADS 2025 quy định trong 10 ngày kể từ ngày nhận được văn bản của đương sự cung cấp thông tin mới, Chấp hành viên phải xác minh. Khi xác định người phải thi hành án đã có điều kiện, cơ quan thi hành án ra quyết định tiếp tục thi hành.
Văn bản nên ghi số quyết định thi hành án, số quyết định chưa có điều kiện, tên Chấp hành viên, mô tả tài sản mới phát hiện và thời điểm biết được. Nên nộp trực tiếp lấy phiếu nhận hoặc gửi bảo đảm để có mốc tính 10 ngày.
Khi có dấu hiệu tài sản sắp bị chuyển nhượng, nên đồng thời đề nghị bằng văn bản áp dụng ngay biện pháp bảo đảm theo khoản 2 Điều 66 Luật THADS 2025. Các biện pháp này được phân tích tại bài biện pháp cưỡng chế thi hành án.
Sau 02 năm, cơ quan thi hành án gửi lại yêu cầu
Đây là quy định mới của Luật THADS 2025, thay cho cơ chế “trả đơn” trước đây. Khoản 4 Điều 38 quy định: hết 02 năm kể từ ngày có quyết định chưa có điều kiện, đã xác minh định kỳ mà không có thông tin mới, cơ quan thi hành án gửi lại yêu cầu thi hành án.
Điều 22 Nghị định 152/2026/NĐ-CP tách hai trường hợp:
Loại việc | Cơ quan thi hành án xử lý |
| Việc chủ động thi hành (án phí, tiền phạt, khoản nộp ngân sách) | Chuyển sang sổ theo dõi riêng; khi có thông tin mới vẫn xác minh và tổ chức thi hành |
| Việc thi hành theo yêu cầu | Thông báo bằng văn bản về việc gửi lại yêu cầu cho người đã yêu cầu; sao chụp đơn và tài liệu lưu hồ sơ; gửi thông báo cho Viện kiểm sát |
Ba điều kiện phải đủ cùng lúc: tròn 02 năm tính từ ngày ra quyết định chưa có điều kiện (không tính từ ngày tuyên án hay ngày nộp đơn), đã xác minh định kỳ theo khoản 3 Điều 38, và không có thông tin mới. Nếu trong 02 năm người được thi hành án đã gửi thông tin mới mà Chấp hành viên chưa xác minh, việc gửi lại yêu cầu là không đúng và có thể bị khiếu nại.
Lưu ý thêm: người được thi hành án là người đang giữ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của người phải thi hành án mà không giao nộp sau ít nhất 02 lần được yêu cầu thì Chấp hành viên không xử lý tài sản đó và xử lý hồ sơ theo hướng gửi lại yêu cầu (khoản 8 Điều 42 Nghị định 152/2026/NĐ-CP). Giữ sổ đỏ của con nợ không tạo ra quyền ưu tiên nào; nên giao nộp khi Chấp hành viên yêu cầu.
Yêu cầu thi hành án trở lại
Đoạn 2 khoản 4 Điều 38 Luật THADS 2025 cho phép đương sự yêu cầu thi hành án trở lại khi người phải thi hành án có điều kiện, tại cơ quan thi hành án dân sự (theo Điều 34) hoặc tại văn phòng thi hành án dân sự (theo Điều 31). Hai ưu điểm lớn của cơ chế này:
- Không tính thời hiệu (đoạn 3 khoản 2 Điều 34). Dù đã qua 7, 8 năm kể từ ngày bản án có hiệu lực, yêu cầu trở lại vẫn được nhận. Mốc thời hiệu thông thường được phân tích tại bài thời hiệu yêu cầu thi hành án.
- Cơ quan thi hành án không được từ chối với lý do nội dung đã từng có quyết định thi hành án (điểm d khoản 7 Điều 9 Nghị định 152/2026/NĐ-CP).
Điều kiện đi kèm là phải nộp tài liệu chứng minh người phải thi hành án đã có điều kiện thi hành (đoạn 3 khoản 2 Điều 22 Nghị định 152/2026/NĐ-CP). Ở yêu cầu lần đầu, thông tin tài sản chỉ “nếu có”; ở yêu cầu trở lại, tài liệu này là bắt buộc. Mẫu đơn vẫn là D01-THADS, có chú thích riêng cho trường hợp này. Các bước nộp đơn xem tại bài thủ tục yêu cầu thi hành án.
Tài liệu chứng minh có thể là trích lục thông tin đất đai thể hiện con nợ đứng tên thửa đất mới, giấy chứng nhận đăng ký xe, xác nhận nơi làm việc và mức lương, kết quả xác minh do Thừa hành viên lập, hoặc vi bằng ghi nhận hoạt động kinh doanh. Đơn chỉ ghi “nghe nói con nợ đã mua nhà” chưa đủ.
Được giảm 80% phí nếu người được thi hành án tìm ra tài sản
Điểm a khoản 2 Điều 6 Thông tư 72/2026/TT-BTC giảm 80% phí thi hành án cho người được thi hành án khi cơ quan đã ra quyết định chưa có điều kiện, nhưng sau đó xử lý được tài sản dựa trên nội dung xác minh do người được thi hành án cung cấp. Với khoản tiền lớn, mức giảm này đáng kể. Chẳng hạn, nhận 2 tỷ đồng thì phí cơ sở là 60 triệu đồng, được giảm còn 12 triệu đồng. Cách tính phí đầy đủ xem tại bài phí thi hành án dân sự.
Để được giảm, hồ sơ cần thể hiện rõ thông tin tài sản đến từ người được thi hành án. Văn bản cung cấp thông tin, phiếu nhận, biên bản làm việc với Chấp hành viên là những chứng cứ nên giữ.
Người phải thi hành án chết
Theo đoạn 3 khoản 2 Điều 41 Luật THADS 2025, nếu người phải thi hành nghĩa vụ trả tiền chết mà để lại tài sản, cơ quan thi hành án xử lý tài sản đó để thi hành án, trừ khi đã có bản án chia di sản hoặc những người thừa kế thỏa thuận thực hiện nghĩa vụ thay. Nếu chết mà không có tài sản và nghĩa vụ không chuyển giao cho người thừa kế, việc thi hành án bị đình chỉ (khoản 2 Điều 48). Quan hệ giữa nghĩa vụ của người chết và di sản được phân tích kỹ tại bài trả nợ của người đã chết.
Tình huống tham khảo
Anh K. được thi hành án 650 triệu đồng từ năm 2022. Năm 2023, cơ quan thi hành án ra quyết định chưa có điều kiện vì con nợ không có tài sản đứng tên, làm lao động tự do. Đến tháng 9/2026, anh nhận thông báo gửi lại yêu cầu.
Một tháng sau, người quen của anh K. thấy con nợ đứng bán hàng trong một cửa hàng điện máy mới mở. Tra cứu thông tin đăng ký doanh nghiệp, cửa hàng là hộ kinh doanh đứng tên con nợ. Chúng tôi đề xuất anh K. thuê Thừa hành viên lập vi bằng về hoạt động kinh doanh và lấy trích lục đăng ký hộ kinh doanh, rồi nộp đơn yêu cầu trở lại kèm hai tài liệu này. Sau khi có quyết định thi hành án mới, Chấp hành viên áp dụng biện pháp thu tiền từ hoạt động kinh doanh theo khoản 1 Điều 74 Luật THADS 2025, để lại cho con nợ mức tối thiểu cho kinh doanh và 01 lần lương tối thiểu vùng cho sinh hoạt theo Điều 50 Nghị định 152/2026/NĐ-CP. Hồ sơ không bị vướng thời hiệu dù bản án đã có hiệu lực hơn bốn năm.
Câu hỏi thường gặp
Quyết định chưa có điều kiện thi hành án có phải là hết hy vọng thu tiền?
Gửi lại yêu cầu thi hành án là gì?
Là việc cơ quan thi hành án thông báo trả lại yêu cầu cho người đã nộp đơn khi đã quá 02 năm kể từ quyết định chưa có điều kiện mà không có thông tin mới (khoản 4 Điều 38 Luật THADS 2025). Người được thi hành án vẫn giữ quyền yêu cầu trở lại.
Yêu cầu trở lại có bị tính thời hiệu 5 năm không?
Tôi tự đi xác minh tài sản của con nợ có vi phạm pháp luật không?
Có được chuyển sang văn phòng thi hành án dân sự sau khi bị gửi lại yêu cầu không?
Hồ sơ “chưa có điều kiện” thường được cứu bằng một đầu mối tài sản cụ thể và một bộ tài liệu đủ để Chấp hành viên hành động. Nếu anh, chị đang giữ thông báo gửi lại yêu cầu hoặc quyết định chưa có điều kiện, luật sư dân sự của chúng tôi có thể cùng rà soát, tổ chức xác minh hợp pháp và lập hồ sơ yêu cầu trở lại.
