Cai nghiện ma túy bắt buộc và quyền của người bị đề nghị áp dụng

Từ ngày 01/7/2026, Luật Phòng, chống ma túy số 120/2025/QH15 thay thế Luật năm 2021 và thay đổi khá nhiều quy tắc về cai nghiện bắt buộc. Điều 96 Luật Xử lý vi phạm hành chính về đối tượng bị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đã bị bãi bỏ; điều kiện áp dụng nay nằm trọn trong Luật Phòng, chống ma túy. Thời hạn cai nghiện được ấn định 24 tháng cho lần đầu và 36 tháng từ lần thứ hai. Người từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi đi theo một thủ tục riêng tại Tòa án, không còn được coi là biện pháp xử lý hành chính. Nghị định 163/2026/NĐ-CP, Nghị định 166/2026/NĐ-CP cùng có hiệu lực từ 01/7/2026 và Pháp lệnh 03/2026/UBTVQH16 có hiệu lực từ 01/8/2026 quy định chi tiết thủ tục.

Tóm tắt

  • Người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi bị đưa đi cai nghiện bắt buộc khi không đăng ký, không thực hiện hoặc tự ý chấm dứt cai nghiện tự nguyện, điều trị bằng thuốc thay thế; sử dụng ma túy trong thời gian cai nghiện tự nguyện; hoặc lại nghiện trong thời gian quản lý sau cai (khoản 1 Điều 35 Luật Phòng, chống ma túy 2025).
  • Không áp dụng với người không có năng lực trách nhiệm hành chính, người đang mang thai, phụ nữ hoặc người duy nhất đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi có xác nhận của UBND cấp xã (khoản 2 Điều 35).
  • Trưởng Công an cấp xã lập hồ sơ; người bị đề nghị và gia đình có 03 ngày làm việc để đọc hồ sơ trước khi hồ sơ được chuyển Tòa án nhân dân khu vực. Thời hiệu áp dụng là 03 tháng kể từ lần vi phạm cuối (khoản 3, khoản 4 Điều 35).
  • Tòa án nhân dân khu vực mở phiên họp và ra quyết định trong 10 ngày kể từ ngày thụ lý, vụ phức tạp không quá 20 ngày. Người bị đề nghị có quyền đọc, sao chụp hồ sơ, cung cấp tài liệu, tranh luận và nhờ luật sư (Điều 2, 8, 14, 19 Pháp lệnh 03/2022/UBTVQH15).
  • Quyết định có thể bị khiếu nại trong 03 ngày làm việc kể từ ngày Tòa công bố hoặc ngày nhận quyết định nếu vắng mặt. Tòa án nhân dân cấp tỉnh xét lại (Điều 3, Điều 32 Pháp lệnh 03/2022).

Cai nghiện bắt buộc thực hiện theo luật nào

Hai nhóm tuổi đi theo hai chế định khác nhau:

Từ đủ 18 tuổiTừ đủ 12 đến dưới 18 tuổi
Tính chấtBiện pháp xử lý hành chính (Điều 95 Luật XLVPHC sửa đổi)Không phải biện pháp xử lý hành chính (khoản 8 Điều 36 Luật Phòng, chống ma túy)
Điều kiện áp dụngKhoản 1 Điều 35 Luật Phòng, chống ma túyKhoản 1 Điều 36 Luật Phòng, chống ma túy
Cơ quan lập hồ sơTrưởng Công an cấp xãTrưởng Công an cấp xã
Cơ quan quyết địnhTòa án nhân dân khu vựcTòa án nhân dân khu vực
Thủ tục tại Tòa ánPháp lệnh 03/2022/UBTVQH15 sửa đổi, bổ sung bởi Pháp lệnh 08/2025/UBTVQH15 và Pháp lệnh 02/2026/UBTVQH16 (Văn bản hợp nhất số 119/VBHN-VPQH ngày 25/6/2026)Pháp lệnh 03/2026/UBTVQH16, hiệu lực 01/8/2026
Nơi cai nghiệnCơ sở cai nghiện ma túy công lậpTrường giáo dưỡng hoặc cơ sở cai nghiện công lập đủ điều kiện cho người dưới 18 tuổi (khoản 1 Điều 28)

Luật Phòng, chống ma túy số 120/2025/QH15 (sau đây gọi là Luật PCMT) có hiệu lực từ 01/7/2026, thay thế Luật Phòng, chống ma túy 73/2021/QH14 đã sửa đổi bởi Luật 81/2025/QH15 (Điều 55). Luật PCMT sửa Điều 95 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (Văn bản hợp nhất số 171/2026/VBHN-LQ-VPQH, sau đây gọi là Luật XLVPHC): đưa đi cai nghiện bắt buộc là biện pháp xử lý hành chính áp dụng với người vi phạm quy định của Luật PCMT, để cai nghiện, lao động, học văn hóa, học nghề dưới sự quản lý của cơ sở cai nghiện ma túy công lập. Các Điều 96, 103, 104 và 118 Luật XLVPHC về đối tượng, hồ sơ, thủ tục cai nghiện bắt buộc cũ đã bị bãi bỏ (khoản 10 Điều 54 Luật PCMT). Tài liệu nào còn dẫn Điều 96 Luật XLVPHC để nói ai bị đưa đi cai nghiện bắt buộc là đã lỗi thời.

Đưa đi cai nghiện bắt buộc khác xử phạt vi phạm hành chính về hành vi sử dụng trái phép chất ma túy. Người sử dụng ma túy có thể bị phạt tiền, còn cai nghiện bắt buộc là biện pháp xử lý hành chính do Tòa án quyết định. Bức tranh chung về xử phạt có tại bài xử phạt vi phạm hành chính.

Ai bị đưa đi cai nghiện bắt buộc

Điều kiện tiên quyết là người đó đã được xác định là nghiện ma túy theo thủ tục của cơ sở y tế có thẩm quyền. Kết quả xét nghiệm dương tính với ma túy chỉ chứng minh có sử dụng, chưa phải là nghiện.

Người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi, nếu không thuộc trường hợp bị xử lý hình sự, bị đưa đi cai nghiện bắt buộc khi thuộc một trong các trường hợp (khoản 1 Điều 35 Luật PCMT):

  • Không đăng ký, không thực hiện hoặc tự ý chấm dứt cai nghiện ma túy tự nguyện, trừ trường hợp tại khoản 4 Điều 33.
  • Trong thời gian cai nghiện tự nguyện bị phát hiện sử dụng trái phép chất ma túy.
  • Không đăng ký, không thực hiện, tự ý chấm dứt hoặc bị chấm dứt điều trị nghiện bằng thuốc thay thế do vi phạm quy định điều trị.
  • Trong thời gian quản lý sau cai nghiện mà xác định nghiện ma túy.
  • Các trường hợp tại khoản 3 Điều 36 và khoản 2, 3, 4 Điều 47 Luật PCMT.

Danh sách cho thấy luật vẫn ưu tiên cai nghiện tự nguyện. Người được xác định là nghiện có trách nhiệm đăng ký cai nghiện tự nguyện hoặc điều trị bằng thuốc thay thế với Công an cấp xã (khoản 6 Điều 31). Chỉ khi không đăng ký, không thực hiện hoặc thất bại thì mới chuyển sang bắt buộc. Với gia đình, đây là thời điểm quan trọng nhất: một hồ sơ đăng ký cai nghiện tự nguyện được thực hiện nghiêm túc là lý do mạnh nhất để không bị lập hồ sơ bắt buộc.

Không áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc với (khoản 2 Điều 35 Luật PCMT):

Trường hợpGiấy tờ chứng minh
Người không có năng lực trách nhiệm hành chínhKết luận giám định, hồ sơ y tế
Người đang mang thaiChứng nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đủ điều kiện
Phụ nữ hoặc người duy nhất đang nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổiXác nhận của UBND cấp xã nơi người đó cư trú

Điều kiện thứ ba áp dụng cả với nam giới nếu là người duy nhất nuôi con nhỏ, ví dụ người cha đơn thân. Nhóm từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi có danh sách điều kiện áp dụng riêng tại khoản 1 Điều 36, gần giống nhóm người lớn.

Xác định tình trạng nghiện ma túy

Nghị định 166/2026/NĐ-CP quy định hồ sơ, trình tự, thủ tục xác định tình trạng nghiện ma túy, có hiệu lực từ 01/7/2026, thay thế Nghị định 109/2021/NĐ-CP (Điều 9). Người được xác định là nghiện thuộc một trong năm trường hợp tại khoản 1 Điều 31 Luật PCMT: tự nguyện; đăng ký cai nghiện tự nguyện mà chưa có hoặc đã quá 06 tháng kể từ lần xác định trước; đang bị quản lý vì sử dụng trái phép ma túy mà tiếp tục sử dụng; đang trong thời gian quản lý sau cai mà sử dụng; sử dụng ma túy và không có nơi cư trú ổn định.

Với ba trường hợp sau (không tự nguyện), Công an cấp xã hoặc cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm ma túy lập hồ sơ gửi cơ sở y tế, gồm giấy đề nghị, tóm tắt lý lịch và bản sao kết quả xét nghiệm (khoản 2 Điều 3 Nghị định 166). Việc xác định có thể thực hiện tại cơ sở y tế, tại nơi tạm giữ hành chính, hoặc tại địa điểm do cơ quan đề nghị và cơ sở y tế thống nhất; ở hai nơi sau, cơ sở y tế phải cử cán bộ đến trong 24 giờ kể từ khi nhận hồ sơ (Điều 5, Điều 6 Nghị định 166). Kết quả được lập thành Phiếu kết quả 03 bản, trong đó 01 bản giao cho người được xác định hoặc cha, mẹ, người giám hộ của người dưới 18 tuổi (điểm d khoản 2 Điều 4). Chi phí do cơ quan đề nghị thanh toán, Nhà nước bảo đảm kinh phí (khoản 4 Điều 4 Nghị định 166; khoản 9 Điều 31 Luật PCMT).

Hãy giữ bản Phiếu kết quả. Đây là tài liệu đầu tiên luật sư cần đối chiếu: ai thực hiện, ở cơ sở nào, theo quy trình nào, ngày nào. Hồ sơ đề nghị cai nghiện bắt buộc chỉ được lập kể từ khi có kết quả xác định tình trạng nghiện (khoản 3 Điều 35 Luật PCMT).

Hồ sơ tại Công an cấp xã

BướcNội dungThời hạnCăn cứ
Lập hồ sơTrưởng Công an cấp xã nơi người nghiện cư trú; không có nơi cư trú ổn định thì nơi phát hiện vi phạm lần cuối01 ngày làm việc kể từ khi phát hiện người thuộc khoản 1 Điều 35Điểm a khoản 3 Điều 35 Luật PCMT; khoản 1 Điều 100 Nghị định 163/2026/NĐ-CP
Thành phần hồ sơTóm tắt lý lịch; biên bản vi phạm; bản sao Phiếu kết quả xác định nghiện hoặc xác nhận của cơ sở điều trị thay thế; văn bản đề nghị của Trưởng Công an cấp xã; với người dưới 18 tuổi thêm bản tường trình và ý kiến của cha, mẹ, người giám hộĐiểm b khoản 3 Điều 35, điểm b khoản 2 Điều 36 Luật PCMT; Điều 101 Nghị định 163
Thông báo và đọc hồ sơThông báo bằng văn bản kèm 01 bản sao hồ sơ; người bị đề nghị, người đại diện được đọc, ghi chép03 ngày làm việc kể từ ngày nhận thông báoĐiểm c khoản 3 Điều 35 Luật PCMT; Điều 102 Nghị định 163
Chuyển Tòa ánTrưởng Công an cấp xã quyết định chuyển hồ sơ đến Tòa án nhân dân khu vực01 ngày làm việc kể từ khi hết thời hạn đọc hồ sơĐiểm d khoản 3 Điều 35 Luật PCMT

Nghị định 163/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật PCMT, hiệu lực 01/7/2026, thay thế Nghị định 105/2021/NĐ-CP và Nghị định 116/2021/NĐ-CP (Điều 150, sau đây gọi là Nghị định 163). Theo khoản 1 Điều 102 Nghị định này, thông báo phải kèm 01 bản sao toàn bộ hồ sơ. Ba ngày làm việc đọc hồ sơ là cơ hội duy nhất ở giai đoạn này để gia đình phát hiện thiếu sót: tuổi ghi sai, Phiếu kết quả không đúng người, hành vi vi phạm không thuộc khoản 1 Điều 35, đã quá thời hiệu 03 tháng, hoặc người bị đề nghị thuộc trường hợp không áp dụng. Ý kiến bằng văn bản gửi Công an cấp xã trong 03 ngày này sẽ nằm trong hồ sơ chuyển Tòa.

Trong thời gian lập hồ sơ, Trưởng Công an cấp xã có thể quyết định giao người bị đề nghị cho cơ sở cai nghiện công lập hoặc trường giáo dưỡng gần nhất quản lý. Người bị quản lý hưởng chế độ như người cai nghiện bắt buộc, và thời gian này được trừ vào thời gian cai nghiện (Điều 37 Luật PCMT; Điều 98, Điều 99 Nghị định 163).

Thời hiệu áp dụng là 03 tháng kể từ ngày người nghiện thực hiện lần cuối hành vi tại khoản 1 Điều 35. Nếu người đó cố tình trốn tránh, cản trở thì thời hiệu tính lại từ khi chấm dứt việc trốn tránh (khoản 4 Điều 35). Hết thời hiệu, Tòa án phải đình chỉ việc xem xét (điểm a khoản 1 Điều 16 Pháp lệnh 03/2022).

Thủ tục tại Tòa án nhân dân khu vực

Tòa án nhân dân khu vực nơi có trụ sở Công an cấp xã đã đề nghị có thẩm quyền xem xét, quyết định (khoản 1 Điều 3 Pháp lệnh 03/2022; khoản 1 Điều 3 Pháp lệnh 03/2026). Các mốc thời gian với người từ đủ 18 tuổi:

BướcThời hạnCăn cứ trong Pháp lệnh 03/2022
Trả hồ sơ thiếu tài liệu02 ngày làm việcKhoản 1 Điều 9
Thụ lý, phân công Thẩm phán01 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơKhoản 2 Điều 9
Thông báo thụ lý cho người bị đề nghị, người đại diện và Viện kiểm sát01 ngày làm việc kể từ ngày thụ lýKhoản 1 Điều 12
Thẩm phán kiểm tra hồ sơ, quyết định yêu cầu bổ sung, đình chỉ, tạm đình chỉ hoặc mở phiên họp02 ngày làm việc kể từ ngày được phân côngKhoản 4 Điều 13
Bổ sung tài liệu02 ngày làm việc, vụ phức tạp không quá 03 ngày làm việcKhoản 3 Điều 15
Ra quyết định10 ngày kể từ ngày thụ lý, vụ phức tạp không quá 20 ngàyĐiều 8

Thẩm phán kiểm tra ba nội dung: tài liệu có đủ theo Luật PCMT không; còn thời hiệu không; đối tượng, thẩm quyền, trình tự lập hồ sơ có đúng không (khoản 1 Điều 13). Việc xem xét bị đình chỉ khi hết thời hiệu, người bị đề nghị đã chết, không thuộc đối tượng hoặc thuộc trường hợp không áp dụng, Công an rút đề nghị, đã có bản án hình sự về cùng hành vi, đang chấp hành án tù, hoặc mắc bệnh hiểm nghèo có chứng nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh từ cấp cơ bản trở lên (khoản 1 Điều 16).

Quyền của người bị đề nghị và người đại diện tại Tòa (Điều 2, Điều 14, Điều 19 Pháp lệnh 03/2022):

  • Được tham gia, trình bày ý kiến trước Tòa án và tranh luận tại phiên họp.
  • Được biết, đọc, ghi chép, sao chụp tài liệu trong hồ sơ.
  • Được cung cấp tài liệu từ khi nhận thông báo thụ lý đến khi mở phiên họp và ngay tại phiên họp.
  • Được yêu cầu thay đổi người tiến hành phiên họp khi có căn cứ cho rằng họ không vô tư.
  • Được tự bảo vệ hoặc nhờ luật sư, trợ giúp viên pháp lý bảo vệ quyền lợi.

Người bị đề nghị vắng mặt lần đầu có lý do chính đáng thì Tòa có thể hoãn phiên họp, thời gian hoãn không quá 03 ngày làm việc; vắng mặt không có lý do hoặc vắng mặt lần thứ hai thì Tòa vẫn tiến hành (khoản 2, khoản 4 Điều 20). Chi phí luật sư do người bị đề nghị tự yêu cầu thì tự chi trả, trừ trường hợp được trợ giúp pháp lý (Điều 7).

Với người từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi, Pháp lệnh 03/2026 đặt thêm các bảo đảm riêng: thủ tục thân thiện, phù hợp tâm lý, lứa tuổi; bảo đảm bí mật đời sống riêng tư; nếu người bị đề nghị chưa có người bảo vệ, Tòa án yêu cầu Đoàn luật sư cử luật sư hoặc Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước cử người bảo vệ; bảo đảm được xem xét theo hai cấp (Điều 2 Pháp lệnh 03/2026). Thời hạn ra quyết định cũng là 10 ngày kể từ ngày thụ lý, vụ phức tạp không quá 20 ngày (Điều 9).

Thời hạn cai nghiện và thi hành quyết định

Thời hạn cai nghiện là 24 tháng với người cai nghiện lần đầu và 36 tháng với người cai nghiện từ lần thứ hai trở lên (khoản 1 Điều 29 Luật PCMT). Quy trình gồm năm giai đoạn: tiếp nhận, phân loại; điều trị cắt cơn, giải độc và bệnh lý kèm theo; giáo dục, tư vấn phục hồi hành vi; lao động trị liệu, học nghề; chuẩn bị tái hòa nhập cộng đồng (khoản 2 Điều 29).

Sau khi có quyết định của Tòa án, các bước thi hành diễn ra nhanh, mỗi bước 24 giờ: Trưởng Công an cấp xã gửi văn bản lên Giám đốc Công an cấp tỉnh; Giám đốc Công an cấp tỉnh quyết định cơ sở cai nghiện tiếp nhận; Công an cấp xã đưa người đến cơ sở (Điều 106, Điều 107 Nghị định 163). Người không chấp hành bị tạm giữ hành chính và áp giải đến cơ sở (khoản 2 Điều 107). Thời gian bỏ trốn không tính vào thời hạn cai nghiện (khoản 4 Điều 107, khoản 3 Điều 109).

Người từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi cai nghiện tại trường giáo dưỡng hoặc cơ sở công lập đủ điều kiện; khi đủ 18 tuổi mà thời gian còn lại từ 03 tháng trở lên thì chuyển sang cơ sở cai nghiện công lập cho người lớn (khoản 4 Điều 36 Luật PCMT).

Hoãn, miễn, tạm đình chỉ chấp hành

Cơ chếTrường hợpAi quyết địnhCăn cứ
Hoãn (chưa đưa đến cơ sở)Đang ốm nặng có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; gia đình có khó khăn đặc biệt được Chủ tịch UBND cấp xã xác nhậnTòa án nhân dân khu vực, theo đơn của người phải chấp hành hoặc cha, mẹ, người giám hộ của người dưới 18 tuổiKhoản 1, khoản 4 Điều 39 Luật PCMT; Điều 27 Pháp lệnh 03/2022; khoản 1 Điều 110 Nghị định 163
Miễn (chưa đưa đến cơ sở)Mắc bệnh hiểm nghèo; không còn nghiện trong thời gian được hoãn; đang mang thaiNhư trênKhoản 2, khoản 4 Điều 39
Tạm đình chỉ (đang ở cơ sở)Ốm nặng được đưa về gia đình điều trị; thời gian điều trị được tính vào thời hạn; còn từ 03 tháng trở lên thì phải tiếp tục chấp hànhTòa án nhân dân khu vực, theo đề nghị của người đứng đầu cơ sở cai nghiệnKhoản 3, khoản 4 Điều 39; khoản 2 Điều 110 Nghị định 163
Miễn phần còn lại (đang ở cơ sở)Mắc bệnh hiểm nghèo, phụ nữ mang thaiNhư trênKhoản 3 Điều 39

Với đơn đề nghị hoãn, miễn, Tòa án thụ lý trong 02 ngày làm việc và Thẩm phán ra quyết định trong 03 ngày làm việc kể từ ngày được phân công (khoản 2, khoản 3 Điều 27 Pháp lệnh 03/2022). Người được hoãn, tạm đình chỉ phải trình diện Công an cấp xã nơi cư trú; nếu có căn cứ cho rằng người đó bỏ trốn, Tòa án hủy quyết định hoãn, tạm đình chỉ và ra quyết định buộc chấp hành (khoản 6 Điều 39 Luật PCMT).

Khiếu nại quyết định của Tòa án

Quyết định của Tòa án về cai nghiện bắt buộc không bị khiếu nại theo Luật Khiếu nại và không khởi kiện vụ án hành chính được. Quyết định, hành vi của Tòa án trong việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính bị loại khỏi phạm vi khiếu kiện hành chính (điểm b khoản 1 Điều 30 Luật Tố tụng hành chính 2015, Văn bản hợp nhất số 13/2026) và chỉ bị khiếu nại theo thủ tục riêng của Pháp lệnh. Thủ tục khiếu nại quyết định hành chính tại bài khiếu nại hành chính chỉ dùng cho quyết định, hành vi của cơ quan hành chính trong quá trình lập hồ sơ hoặc thi hành, ví dụ quyết định tạm giữ người.

Với người từ đủ 18 tuổi, theo Chương IV Pháp lệnh 03/2022:

Nội dungQuy địnhCăn cứ
Quyết định bị khiếu nạiQuyết định áp dụng, không áp dụng, đình chỉ, tạm đình chỉ; quyết định hoãn, miễn; giảm thời hạn, tạm đình chỉ, miễn phần còn lại; quyết định buộc chấp hànhĐiều 30
Người có quyềnNgười bị đề nghị, người đại diện hợp pháp khiếu nại; Trưởng Công an cấp xã kiến nghị; Viện kiểm sát cùng cấp kháng nghịĐiều 31
Thời hạn03 ngày làm việc kể từ ngày Tòa công bố quyết định; vắng mặt tại phiên họp thì từ ngày nhận quyết định; thời gian bất khả kháng, trở ngại khách quan không tínhĐiều 32
Nơi nộpTòa án đã ra quyết định, nêu rõ lý do, căn cứ và tài liệu bổ sungĐiều 33
Giải quyếtTòa án nhân dân cấp tỉnh thụ lý trong 01 ngày làm việc; mở phiên họp trong 05 ngày làm việc kể từ khi phân công Thẩm phán; quyết định giải quyết có hiệu lực ngayĐiều 34, Điều 37

Ba ngày làm việc là thời hạn rất ngắn. Quyết định áp dụng biện pháp chỉ có hiệu lực khi hết thời hạn này mà không có khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị (khoản 1 Điều 24 Pháp lệnh 03/2022). Với người dưới 18 tuổi, thời hạn khiếu nại cũng là 03 ngày làm việc và được kéo dài thêm khoảng thời gian có tình trạng khẩn cấp (Điều 36 Pháp lệnh 03/2026).

Hồ sơ đang xử lý khi luật thay đổi

Trạng tháiQuy định áp dụngCăn cứ
Đang cai nghiện trước 01/7/2026Tiếp tục đến hết thời hạn theo Luật cũ; quản lý sau cai theo Luật mớiKhoản 1 Điều 56 Luật PCMT
Đang lập hồ sơ trước 01/7/2026, quyết định ban hành sau ngày nàyÁp dụng Luật mớiKhoản 2 Điều 56 Luật PCMT
Người dưới 18 tuổi, Tòa đã thụ lý theo Pháp lệnh 01/2022 trước 01/8/2026Tiếp tục áp dụng Pháp lệnh 01/2022 về thủ tục; điều kiện, thời hạn, hoãn, miễn áp dụng Luật mới từ 01/7/2026Khoản 1, khoản 3 Điều 48 Pháp lệnh 03/2026
Người dưới 18 tuổi đang cai nghiện tại cơ sở công lập mà còn dưới 06 thángTiếp tục tại cơ sở đó đến hết thời hạnKhoản 6 Điều 151 Nghị định 163

Hệ quả thực tế của khoản 2 Điều 56: người bị lập hồ sơ trước 01/7/2026 nhưng Tòa ra quyết định sau ngày đó sẽ chịu thời hạn cai nghiện cố định 24 hoặc 36 tháng của Luật mới.

Tình huống tư vấn

Anh N., 29 tuổi, đã được xác định là nghiện ma túy và đăng ký cai nghiện tự nguyện tại gia đình nhưng bỏ dở sau hai tháng. Công an phường lập hồ sơ đề nghị đưa anh đi cai nghiện bắt buộc. Mẹ anh N. nhận thông báo kèm bản sao hồ sơ và gọi cho chúng tôi ngay trong ngày làm việc đầu tiên của thời hạn đọc hồ sơ.

Hồ sơ đầy đủ về mặt thành phần và hành vi tự ý chấm dứt cai nghiện tự nguyện đúng là căn cứ tại điểm a khoản 1 Điều 35 Luật PCMT. Nhưng có một sự kiện hồ sơ không ghi nhận: vợ anh N. mất cách đó năm tháng, anh là người duy nhất đang nuôi con gái 20 tháng tuổi. Đây là trường hợp không áp dụng tại điểm c khoản 2 Điều 35, với điều kiện có xác nhận của UBND cấp xã nơi anh cư trú.

Trong hai ngày, gia đình làm đơn đề nghị UBND phường xác nhận, kèm giấy chứng tử của người vợ, giấy khai sinh của cháu và xác nhận của tổ dân phố về việc anh trực tiếp chăm sóc con. Chúng tôi gửi văn bản ý kiến cho Trưởng Công an phường trước khi hết thời hạn đọc hồ sơ, kèm các tài liệu này. Hồ sơ vẫn được chuyển Tòa án nhân dân khu vực, nhưng với văn bản ý kiến và xác nhận nằm trong hồ sơ. Thẩm phán ra quyết định đình chỉ việc xem xét vì người bị đề nghị thuộc trường hợp không áp dụng (điểm d khoản 1 Điều 16 Pháp lệnh 03/2022).

Chúng tôi nói rõ với gia đình rằng đình chỉ không có nghĩa là xong việc. Anh N. vẫn là người nghiện và vẫn có trách nhiệm đăng ký cai nghiện tự nguyện hoặc điều trị bằng thuốc thay thế (khoản 6 Điều 31 Luật PCMT). Khi con anh đủ 36 tháng tuổi, nếu anh lại vi phạm, căn cứ không áp dụng không còn.

Câu hỏi thường gặp

Tòa án nhân dân khu vực nơi có trụ sở Công an cấp xã đã lập hồ sơ đề nghị (khoản 8 Điều 35, khoản 8 Điều 36 Luật PCMT; khoản 1 Điều 3 Pháp lệnh 03/2022). Công an chỉ lập hồ sơ và tổ chức thi hành.
24 tháng với người cai nghiện lần đầu, 36 tháng từ lần thứ hai trở lên (khoản 1 Điều 29 Luật PCMT). Thời gian bị quản lý trong lúc lập hồ sơ được trừ vào thời hạn (khoản 2 Điều 37).

Không. Phải được cơ sở y tế có thẩm quyền xác định là nghiện theo Nghị định 166/2026/NĐ-CP, và phải thuộc một trong các trường hợp tại khoản 1 Điều 35 Luật PCMT, như không đăng ký hoặc bỏ dở cai nghiện tự nguyện. Người lần đầu được xác định nghiện thường phải đăng ký cai nghiện tự nguyện trước.

Được. Người bị đề nghị có quyền tự bảo vệ hoặc nhờ luật sư, trợ giúp viên pháp lý (khoản 3 Điều 2 Pháp lệnh 03/2022). Với người dưới 18 tuổi chưa có người bảo vệ, Tòa án phải yêu cầu Đoàn luật sư hoặc Trung tâm trợ giúp pháp lý cử người (khoản 5 Điều 2 Pháp lệnh 03/2026).

03 ngày làm việc kể từ ngày Tòa án công bố quyết định, hoặc từ ngày nhận quyết định nếu vắng mặt tại phiên họp (khoản 1 Điều 32 Pháp lệnh 03/2022). Đơn gửi chính Tòa án đã ra quyết định; Tòa án nhân dân cấp tỉnh giải quyết.

Không, nếu là phụ nữ hoặc người duy nhất đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi và có xác nhận của UBND cấp xã nơi cư trú (điểm c khoản 2 Điều 35 Luật PCMT).

Có thể, nếu thuộc trường hợp tại khoản 1 Điều 36 Luật PCMT. Hồ sơ phải có ý kiến của cha, mẹ hoặc người giám hộ; Tòa án nhân dân khu vực quyết định theo Pháp lệnh 03/2026; nơi cai nghiện là trường giáo dưỡng hoặc cơ sở công lập đủ điều kiện cho người dưới 18 tuổi. Đây không phải biện pháp xử lý hành chính.

Thời hạn ba ngày làm việc ở cả giai đoạn đọc hồ sơ lẫn giai đoạn khiếu nại khiến gia đình hầu như không có thời gian chuẩn bị nếu không hành động ngay. Nếu người thân của bạn đang bị lập hồ sơ đưa đi cai nghiện bắt buộc hoặc đã có quyết định của Tòa án, luật sư hình sự của chúng tôi có thể tham gia bảo vệ từ giai đoạn đọc hồ sơ.

Thông tin trong bài phản ánh các quy định pháp luật tại thời điểm biên soạn và mang tính chất tham khảo chung cho từng nhóm quan hệ pháp luật. Mỗi vụ việc thực tế đều có các tình tiết và chứng cứ độc lập; để được đánh giá chính xác vị thế pháp lý và định hướng giải quyết tranh chấp hiệu quả, vui lòng liên hệ với Luật Quốc Ấn.

Chưa rõ vấn đề pháp lý của mình?

Mô tả vụ việc - Luật Quốc Ấn phản hồi bằng văn bản đánh giá sơ bộ trong 24 giờ làm việc, trước khi bạn quyết định sử dụng dịch vụ.

Đặt lịch tư vấn 0965 679 698