Giám đốc thẩm và tái thẩm vụ án hành chính
“Thua phúc thẩm rồi thì kiện lên giám đốc thẩm.” Đây là cách hiểu phổ biến và sai ở hai điểm. Giám đốc thẩm không phải cấp xét xử thứ ba mà người thua kiện có quyền đương nhiên yêu cầu. Và đương sự không “kiện” được: đương sự chỉ có quyền gửi đơn đề nghị, còn việc có đưa vụ án ra xét lại hay không phụ thuộc vào quyết định kháng nghị của Chánh án Tòa án hoặc Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền. Trong thực tế, phần lớn đơn đề nghị nhận về thông báo không kháng nghị. Đơn có cơ hội thường là đơn chỉ ra được đúng một căn cứ luật định, có tài liệu đi kèm, gửi đúng người và trong thời hạn.
Tóm tắt
- Giám đốc thẩm xét lại bản án, quyết định đã có hiệu lực khi có sai lầm: kết luận không phù hợp tình tiết khách quan, vi phạm nghiêm trọng thủ tục, sai lầm trong áp dụng pháp luật, gây thiệt hại cho đương sự (Điều 255 Luật TTHC).
- Tái thẩm xét lại khi có tình tiết mới mà Tòa án, đương sự không thể biết khi ra bản án, như chứng cứ giả, kết luận giám định sai, thẩm phán cố ý làm sai lệch hồ sơ, hoặc văn bản làm căn cứ xử án đã bị hủy (Điều 281).
- Đương sự đề nghị giám đốc thẩm trong 01 năm kể từ ngày bản án có hiệu lực. Người có thẩm quyền được kháng nghị giám đốc thẩm trong 03 năm; kháng nghị tái thẩm trong 01 năm kể từ ngày biết căn cứ (Điều 256, 263, 284).
- Bản án của Tòa án nhân dân khu vực gửi Chánh án Tòa án cấp tỉnh hoặc Viện trưởng Viện kiểm sát cấp tỉnh; bản án của Tòa án cấp tỉnh (kể cả bản án phúc thẩm) gửi Chánh án Tòa án nhân dân tối cao hoặc Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao (Điều 260, 283 sửa đổi bởi Luật 85/2025/QH15).
- Gửi đơn không làm dừng thi hành bản án. Chỉ người có thẩm quyền kháng nghị giám đốc thẩm mới được hoãn thi hành tối đa 03 tháng để xem xét; người đã kháng nghị giám đốc thẩm hoặc tái thẩm được tạm đình chỉ thi hành (Điều 261, khoản 3 Điều 283).
Giám đốc thẩm hay tái thẩm
Luật Tố tụng hành chính 2015, được sửa đổi, bổ sung nhiều lần, mới nhất bởi Luật 85/2025/QH15 và Luật 102/2025/QH15 (Văn bản hợp nhất số 13/VBHN-VPQH ngày 06/02/2026, sau đây gọi là Luật TTHC) đặt hai thủ tục này ở Chương XV và XVI. Chọn đúng thủ tục quyết định thời hạn, nội dung đơn và cách lập luận.
| Giám đốc thẩm | Tái thẩm | |
| Bản chất | Bản án sai so với hồ sơ và pháp luật tại thời điểm xét xử | Có sự thật mới mà lúc xét xử không ai biết |
| Căn cứ | Khoản 1 Điều 255 | Điều 281 |
| Câu hỏi cần trả lời | Tòa án đã sai ở đâu, dựa trên tài liệu đã có trong hồ sơ? | Tình tiết gì mới xuất hiện, vì sao trước đây không thể biết? |
| Thời hạn đề nghị của đương sự | 01 năm kể từ ngày bản án có hiệu lực (khoản 1 Điều 256) | Luật không đặt thời hạn riêng cho đơn (khoản 1 Điều 282) |
| Thời hạn kháng nghị | 03 năm kể từ ngày bản án có hiệu lực (Điều 263) | 01 năm kể từ ngày người có thẩm quyền biết căn cứ (Điều 284) |
| Kết quả có thể có | Giữ nguyên, hủy để xét xử lại, hủy và đình chỉ, sửa bản án, giữ nguyên bản án đúng của cấp dưới (Điều 272) | Giữ nguyên, hủy để xét xử sơ thẩm lại, hủy và đình chỉ (Điều 285); không có quyền sửa |
Căn cứ giám đốc thẩm
Khoản 1 Điều 255 Luật TTHC chỉ có ba căn cứ, và mỗi căn cứ đều đi kèm điều kiện về hậu quả:
| Căn cứ | Điều kiện đi kèm | Ví dụ |
| Kết luận trong bản án không phù hợp với tình tiết khách quan của vụ án | Gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự | Bản án nhận định người khởi kiện nhận quyết định từ năm 2023 để kết luận hết thời hiệu, trong khi biên bản giao nhận trong hồ sơ ghi năm 2025 |
| Vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng | Làm đương sự không thực hiện được quyền, nghĩa vụ tố tụng, dẫn đến quyền lợi không được bảo vệ | Không đưa người có quyền lợi liên quan vào tố tụng; xét xử vắng mặt khi chưa triệu tập hợp lệ |
| Sai lầm trong áp dụng pháp luật | Dẫn đến bản án không đúng, gây thiệt hại cho đương sự, lợi ích công cộng, Nhà nước hoặc người thứ ba | Áp dụng văn bản đã hết hiệu lực; áp dụng sai khung, sai thẩm quyền |
Không đồng ý với cách Tòa án đánh giá chứng cứ chưa phải là căn cứ. Lập luận hiệu quả là chuỗi “sai ở đâu, tài liệu nào trong hồ sơ hoặc quy định nào chứng minh, hậu quả cụ thể là gì”. Một lỗi thủ tục không ảnh hưởng đến kết quả, như biên bản phiên tòa ghi sai giờ, thường không đủ.
Người có thẩm quyền chỉ kháng nghị khi có căn cứ và có đơn đề nghị của đương sự; riêng trường hợp xâm phạm lợi ích công cộng, lợi ích Nhà nước hoặc quyền lợi người thứ ba thì không cần đơn (khoản 2 Điều 255). Tòa án, Viện kiểm sát, cơ quan, tổ chức khác phát hiện căn cứ cũng phải thông báo cho người có thẩm quyền kháng nghị (khoản 2 Điều 256).
Căn cứ tái thẩm
Điều 281 Luật TTHC liệt kê bốn căn cứ:
- Mới phát hiện tình tiết quan trọng của vụ án mà Tòa án, đương sự đã không thể biết trong quá trình giải quyết vụ án.
- Có cơ sở chứng minh kết luận giám định, lời dịch không đúng sự thật hoặc có giả mạo chứng cứ.
- Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, Kiểm sát viên cố ý làm sai lệch hồ sơ hoặc cố ý kết luận trái pháp luật.
- Bản án, quyết định của Tòa án hoặc quyết định của cơ quan nhà nước mà Tòa án căn cứ vào đó để giải quyết vụ án đã bị hủy bỏ.
Căn cứ thứ nhất bị dùng sai nhiều nhất. Tình tiết mới phải là sự thật đã tồn tại nhưng không ai biết, đủ quan trọng để có thể làm thay đổi cơ bản nội dung bản án (Điều 280). Một bản sao vừa xin được của tài liệu bạn đã biết từ trước không phải tình tiết mới. Một văn bản ban hành sau khi xét xử cũng không phải tình tiết “đã tồn tại”. Căn cứ thứ tư thường mạnh hơn: nếu bản án hành chính dựa trên một quyết định giải quyết khiếu nại, và quyết định đó sau này bị hủy, bạn có căn cứ rõ ràng.
Nếu vấn đề của bạn thực chất là quên kháng cáo, giám đốc thẩm, tái thẩm không thay thế được kháng cáo bản án hành chính. Đổi tên đơn không giúp bỏ qua điều kiện.
Gửi đơn cho ai
Luật 85/2025/QH15 đã sửa Điều 260 và Điều 283 theo mô hình Tòa án hai cấp ở địa phương:
| Bản án, quyết định đã có hiệu lực của | Người có thẩm quyền kháng nghị | Cơ quan xét xử giám đốc thẩm |
| Tòa án nhân dân khu vực (bản án sơ thẩm không bị kháng cáo) | Chánh án Tòa án cấp tỉnh, Viện trưởng Viện kiểm sát cấp tỉnh trong phạm vi lãnh thổ (khoản 2 Điều 260) | Ủy ban Thẩm phán Tòa án cấp tỉnh (khoản 1 Điều 266) |
| Tòa án cấp tỉnh, gồm bản án phúc thẩm | Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao (khoản 1 Điều 260) | Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, Hội đồng 05 Thẩm phán hoặc toàn thể (khoản 2 Điều 266) |
| Tòa án khác, khi xét thấy cần thiết | Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, trừ quyết định của Hội đồng Thẩm phán | Theo quyết định kháng nghị; Chánh án Tòa án nhân dân tối cao có thể giao Tòa án cấp tỉnh xét xử (khoản 4 Điều 264) |
Tái thẩm theo cùng sơ đồ thẩm quyền (khoản 1, khoản 2 Điều 283; Điều 286).
Điểm hay bị nhầm: phần lớn bản án hành chính bạn muốn xét lại là bản án phúc thẩm của Tòa án cấp tỉnh. Đơn khi đó gửi lên cấp tối cao, không gửi Chánh án Tòa án cấp tỉnh. Bạn có thể gửi đồng thời cho cả Chánh án và Viện trưởng có thẩm quyền; hai cơ quan xem xét độc lập.
Chánh án Tòa án nhân dân khu vực, Chánh án Tòa án cấp tỉnh cũng có quyền kiến nghị lên cấp trên xem xét kháng nghị nếu phát hiện căn cứ (khoản 3 Điều 256, khoản 3 Điều 282). Kiến nghị này không phải con đường cho đương sự nhưng cho thấy bản án có sai sót có thể được phát hiện từ chính hệ thống.
Đơn đề nghị và tài liệu kèm theo
Đơn đề nghị giám đốc thẩm phải có: ngày làm đơn; tên, địa chỉ người đề nghị; tên bản án, quyết định cần xem xét; lý do, căn cứ và yêu cầu; chữ ký hoặc điểm chỉ, với tổ chức thì người đại diện hợp pháp ký và đóng dấu (khoản 1 Điều 257). Đơn phải kèm bản án, quyết định đã có hiệu lực và tài liệu, chứng cứ chứng minh (khoản 2 Điều 257).
Một bố cục chúng tôi thường dùng:
- Kính gửi đúng chức danh có thẩm quyền theo bảng trên.
- Thông tin bản án: số, ngày, Tòa án, ngày có hiệu lực; phần quyết định đề nghị xem xét.
- Căn cứ: ghi rõ điểm, khoản của Điều 255 (hoặc khoản của Điều 281 với tái thẩm).
- Lập luận theo từng sai sót: trích đoạn nhận định của bản án, đối chiếu với bút lục hoặc quy định, nêu hậu quả.
- Đề nghị: kháng nghị giám đốc thẩm, hủy hoặc sửa phần nào; nếu cần thì đề nghị hoãn thi hành.
- Danh mục tài liệu kèm theo, đánh số.
Đơn nộp trực tiếp hoặc qua bưu điện; Tòa án, Viện kiểm sát phải vào sổ và cấp giấy xác nhận đã nhận đơn. Ngày gửi tính từ ngày nộp hoặc ngày dấu bưu điện nơi gửi (khoản 1 Điều 258). Đơn thiếu nội dung, tài liệu thì được yêu cầu bổ sung; không bổ sung thì bị trả lại (khoản 2 Điều 258). Giấy xác nhận nhận đơn không phải là quyết định kháng nghị.
Đương sự được cung cấp tài liệu, chứng cứ mới trong giai đoạn này nếu đó là tài liệu Tòa án các cấp chưa yêu cầu giao nộp, đã yêu cầu nhưng đương sự không nộp được vì lý do chính đáng, hoặc đương sự không thể biết trong quá trình giải quyết vụ án (khoản 1 Điều 259).
Với đơn đề nghị tái thẩm, ngoài căn cứ, hãy trình bày cụ thể bạn phát hiện tình tiết mới khi nào, bằng cách nào, và vì sao trước đó không thể biết. Thời điểm phát hiện quan trọng vì thời hạn kháng nghị tái thẩm tính từ ngày người có thẩm quyền biết căn cứ (Điều 284).
Thời hạn
| Việc | Thời hạn | Căn cứ |
| Đương sự gửi đơn đề nghị giám đốc thẩm | 01 năm kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực | Khoản 1 Điều 256 |
| Kháng nghị giám đốc thẩm | 03 năm kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực; phần dân sự theo pháp luật tố tụng dân sự | Điều 263 |
| Kháng nghị tái thẩm | 01 năm kể từ ngày người có thẩm quyền biết căn cứ | Điều 284 |
| Viện kiểm sát chuyển hồ sơ cho Tòa án sau khi Chánh án kháng nghị | 15 ngày kể từ ngày nhận hồ sơ | Khoản 2 Điều 264 |
| Mở phiên tòa giám đốc thẩm | 60 ngày kể từ ngày nhận kháng nghị kèm hồ sơ | Điều 268 |
Không lấy thời hạn kháng nghị 03 năm để tính cho đơn của đương sự. Đơn gửi sau 01 năm vẫn có thể được xem xét như một nguồn thông tin, nhưng đương sự mất quyền yêu cầu và đơn dễ bị trả lời theo hướng không đủ điều kiện. Luật không đặt thời hạn để Tòa án, Viện kiểm sát trả lời đơn đề nghị của đương sự; thời gian chờ từ vài tháng đến hơn một năm là thường gặp.
Gửi đơn có làm dừng thi hành bản án không
Không. Bản án đã có hiệu lực phải được thi hành (khoản 1 Điều 23 Luật TTHC). Chỉ có hai cơ chế dừng (Điều 261, khoản 3 Điều 283):
| Cơ chế | Ai quyết định | Thời hạn |
| Hoãn thi hành để xem xét kháng nghị giám đốc thẩm | Người có thẩm quyền kháng nghị | Không quá 03 tháng |
| Tạm đình chỉ thi hành | Người đã kháng nghị | Đến khi có quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm |
Với phần dân sự (bồi thường) trong bản án hành chính, người có thẩm quyền kháng nghị yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự hoãn theo pháp luật thi hành án dân sự (đoạn 2 khoản 1 Điều 261). Nếu việc thi hành sắp gây thiệt hại khó khắc phục, như cưỡng chế tháo dỡ, hãy đưa đề nghị hoãn thi hành vào ngay trong đơn và nêu cụ thể hậu quả.
Người thắng kiện cũng nên biết điều này: đơn đề nghị giám đốc thẩm của bên thua không phải lý do để cơ quan chậm thi hành. Thủ tục yêu cầu thi hành có tại bài thi hành án hành chính.
Sau khi có kháng nghị
Phiên tòa giám đốc thẩm phải có Viện kiểm sát; đương sự chỉ được triệu tập khi Tòa án thấy cần thiết, vắng mặt thì phiên tòa vẫn tiến hành (Điều 267). Hội đồng chỉ xem xét phần bị kháng nghị hoặc có liên quan, trừ phần xâm phạm lợi ích công cộng, lợi ích Nhà nước, quyền lợi người thứ ba (Điều 271). Quyết định giám đốc thẩm có hiệu lực từ ngày ra quyết định (Điều 278).
Kháng nghị không đồng nghĩa với thắng. Hội đồng có thể không chấp nhận kháng nghị và giữ nguyên bản án. Khi hủy để xét xử lại, vụ án trở về cấp sơ thẩm hoặc phúc thẩm và kết quả cuối cùng còn phụ thuộc lần xét xử mới. Nếu bản án đã thi hành một phần hoặc toàn bộ, Hội đồng phải giải quyết hậu quả của việc thi hành (Điều 273, 275, 276), và Tòa án xét xử lại phải giải quyết tài sản, nghĩa vụ đã thi hành theo bản án bị hủy (khoản 6 Điều 242). Án phí sau giám đốc thẩm được xác định lại theo khoản 6, khoản 7 Điều 18 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14; chi tiết có tại bài án phí hành chính.
Quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao
Quyết định giám đốc thẩm, tái thẩm của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao không bị kháng nghị theo thủ tục thông thường (khoản 1 Điều 260, khoản 1 Điều 283). Chỉ có thủ tục đặc biệt tại Chương XVII, khi có vi phạm pháp luật nghiêm trọng hoặc tình tiết quan trọng mới có thể làm thay đổi cơ bản nội dung quyết định, theo yêu cầu của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, kiến nghị của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, kiến nghị của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao hoặc đề nghị của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao (khoản 1 Điều 287). Đương sự chỉ có thể gửi thông tin, tài liệu đến các chủ thể này; đơn của đương sự không tự khởi động thủ tục.
Tình huống tư vấn
Bà L., công chức một cơ quan chuyên môn cấp tỉnh, bị kỷ luật buộc thôi việc năm 2024. Bà khởi kiện; Tòa án nhân dân khu vực bác yêu cầu, Tòa án cấp tỉnh xử phúc thẩm giữ nguyên bản án vào tháng 11/2025. Mười tháng sau, bà đến văn phòng với câu hỏi “còn kiện lên trên được không”.
Chúng tôi đọc lại hồ sơ và tìm thấy một điểm cụ thể: cả hai cấp xét xử đều xác định hành vi của bà thuộc trường hợp buộc thôi việc theo một điều khoản của văn bản quy định xử lý kỷ luật viên chức đã được thay thế trước thời điểm có quyết định kỷ luật; văn bản áp dụng tại thời điểm đó chỉ quy định hình thức kỷ luật nhẹ hơn với hành vi tương tự. Đây là căn cứ “sai lầm trong việc áp dụng pháp luật” tại điểm c khoản 1 Điều 255, kèm hậu quả rõ ràng là bà mất việc.
Vì bản án phúc thẩm là của Tòa án cấp tỉnh, đơn được gửi đồng thời cho Chánh án Tòa án nhân dân tối cao và Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao, khi bà còn khoảng hai tháng trong thời hạn 01 năm. Đơn chỉ nêu một căn cứ duy nhất, trích nguyên văn hai điều khoản cũ và mới, kèm bản sao văn bản thay thế và quyết định kỷ luật có ghi ngày. Chúng tôi nói trước với bà rằng có thể mất nhiều tháng và không có gì bảo đảm sẽ có kháng nghị. Chín tháng sau, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao ra quyết định kháng nghị giám đốc thẩm bản án phúc thẩm.
Câu hỏi thường gặp
Thời hạn đề nghị giám đốc thẩm vụ án hành chính là bao lâu?
Bản án phúc thẩm của Tòa án tỉnh thì gửi đơn giám đốc thẩm ở đâu?
Gửi Chánh án Tòa án nhân dân tối cao hoặc Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao (khoản 1 Điều 260 sửa đổi bởi Luật 85/2025/QH15). Chánh án Tòa án cấp tỉnh chỉ có thẩm quyền với bản án của Tòa án nhân dân khu vực.
Có phải nộp án phí khi đề nghị giám đốc thẩm không?
Đã đề nghị giám đốc thẩm có phải thi hành bản án không?
Mới tìm được tài liệu chứng minh mình đúng thì đề nghị giám đốc thẩm hay tái thẩm?
Nếu tài liệu đó đã tồn tại khi xét xử nhưng bạn và Tòa án không thể biết, và đủ quan trọng để thay đổi kết quả, đó là căn cứ tái thẩm (khoản 1 Điều 281). Nếu tài liệu đã có trong hồ sơ mà Tòa án đánh giá sai, đó là căn cứ giám đốc thẩm (điểm a khoản 1 Điều 255).
Bị trả lời không kháng nghị thì còn cách nào?
Có thể gửi đơn đến người có thẩm quyền kháng nghị còn lại (nếu Chánh án đã trả lời thì gửi Viện trưởng và ngược lại) khi còn thời hạn kháng nghị, hoặc theo dõi căn cứ tái thẩm nếu phát hiện tình tiết mới. Với quyết định của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thì chỉ còn thủ tục đặc biệt tại Điều 287.
Một đơn đề nghị giám đốc thẩm có sức nặng khi nó chỉ ra đúng một sai lầm luật định với tài liệu đi kèm, thay vì kể lại toàn bộ vụ án. Nếu bạn đang cân nhắc đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm một bản án hành chính, luật sư hành chính của chúng tôi có thể rà soát hồ sơ và đánh giá căn cứ trước khi bạn gửi đơn.
